Chroń nasze wiadomości przed reklamami i zaporami, przekazując darowiznę na wsparcie naszej pracy!
Notatki z Polski są prowadzone przez niewielki zespół redakcyjny i wydawane przez niezależną fundację non-profit, która utrzymuje się z datków naszych czytelników. Bez Waszego wsparcia nie możemy zrobić tego, co robimy.
Polski rząd uruchomił „plan B”, mający na celu pozyskanie prawie 44 miliardów euro (188 miliardów złotych) pożyczek na wydatki obronne w ramach unijnego programu SAFE, po tym jak powiązany z prawicową opozycją prezydent Karol Nawrocki zawetował wczoraj ustawę mającą ułatwić finansowanie.
Rząd upiera się, że pieniądze jeszcze dotrą, ostrzega jednak, że bez zablokowanych przez Nawrockiego działań niewykorzystanie całości środków może okazać się niemożliwe. Tymczasem szef gabinetu prezydenta skrytykował rząd za próbę „obejścia prawa”.
Weto prezydenta nas nie zatrzyma. Realizowany będzie program #PolskaZbrojna. pic.twitter.com/sIhtGYOVZV
— Donald Tusk (@donaldtusk) 13 marca 2026 r
Nawrocki zapowiedział w czwartek wieczorem swoje weto, twierdząc, że program SAFE zadłuży Polaków na dziesięciolecia na niepewnych warunkach, a suwerenność narodowa zostanie podważona poprzez zapewnienie Brukseli wpływu na polskie wydatki na obronność.
Premier Donald Tusk na początku pośpiesznie zwołanego posiedzenia gabinetu w piątek rano potępił decyzję prezydenta, stwierdzając, że „Polacy zastanawiają się, czy to zdrada stanu, dzieło lobbystów, czy może brak zdrowego rozsądku”.
Odniesienie do lobbystów wynika z zarzutów koalicji rządzącej, że Nawrocki, bliski sojusznik Donalda Trumpa, sprzeciwia się SAFE, ponieważ większość środków trzeba wydatkować w Europie, co zagraża interesom amerykańskich firm obronnych.
Tusk dodał, że choć weto „jest poważnym utrudnieniem”, rząd jest „przygotowany na taką ewentualność” i przyjmie dziś uchwałę potwierdzającą otrzymanie środków SAFE nawet bez zawetowanej ustawy.
Prezydent Nawrocki zawetował rządowy projekt ustawy mający ułatwić Polsce otrzymanie 44 mld euro pożyczek na wydatki obronne z unijnego programu SAFE.
Argumentował, że pożyczki zadłużą Polaków na dziesięciolecia i zagrożą suwerenności narodowej https://t.co/XSDjR8f6CX
— Notatki z Polski (@notesfrompoland) 12 marca 2026
W rozmowie z serwisem finansowym Money.pl Piotr Arak, były dyrektor Polskiego Instytutu Ekonomicznego (PIE), a obecnie główny ekonomista VeloBanku, potwierdził, że Polska może otrzymać pożyczki SAFE nawet bez zawetowanej przez Nawrockiego ustawy.
Pieniądze zostaną przekazane i zarządzane przez Narodowy Bank Rozwoju (BGK), a następnie wydatkowane za pośrednictwem Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych. Oznacza to jednak, że środków nie można wykorzystać na cele pozamilitarne, takie jak bezpieczeństwo cywilne czy bezpieczeństwo granic – zauważa Arak.
W rezultacie nie można na nie przeznaczyć 7,1 miliarda złotych, które w polskim planie SAFE przewidziano dla organów pozamilitarnych, takich jak straż graniczna, policja i służby bezpieczeństwa, podaje portal Onet. Zagrożone jest także kolejne 9,2 mld zł na infrastrukturę bezpieczeństwa.
Onet podaje też, że bez rozwiązań zawetowanych przez Nawrockiego środki SAFE nie zostaną zwolnione z podatku VAT, co podniesie koszt ich wydatkowania.
W piątek rano minister obrony narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz potwierdził, że rządowy „plan B” „wykorzysta istniejące instrumenty”, takie jak Fundusz Wsparcia Sił Zbrojnych, który powstał w 2022 roku za rządów byłego Prawa i Sprawiedliwości (PiS).
Szef sztabu Nawrockiego Zbigniew Bogucki stwierdził jednak, że plany rządu są „nie do przyjęcia” i stanowią „de facto obejście prawa”.
Stwierdził, że uchwała rządu w sprawie wdrożenia SAFE powinna zostać rozpatrzona przez Trybunał Konstytucyjny (TK). Nawrocki dał już do zrozumienia w czwartkowy wieczór, że uważa program SAFE za niezgodny z konstytucją, ponieważ daje podmiotowi zagranicznemu, UE, wpływ na obronność Polski.
Jeszcze dalej poszedł Jarosław Kaczyński, lider narodowo-konserwatywnej opozycji Prawo i Sprawiedliwość (PiS), mówiąc, że Tusk „realizuje plan niemieckiej dominacji”.
„Obecny polski premier jest jednym z egzekutorów”
Kaczyński o „planach niemieckiej dominacji”#300POLITYKALIVEhttps://t.co/Vm0Xqgxikg
— 300Polityka (@300polityka) 13 marca 2026
W piątek tuż po południu Kancelaria Premiera poinformowała, że rząd podjął uchwałę w sprawie otrzymania środków SAFE, które – jak twierdzi – zostaną przekazane BGK do wykorzystania przez Fundusz Wsparcia Sił Zbrojnych.
Kolejnym krokiem będzie podpisanie umowy z Komisją Europejską, która odblokowałaby natychmiastowe 15% środków Polski, czyli około 6,6 mld euro. Na początku tygodnia rzecznik komisji powiedział, że Komisja jest gotowa ją podpisać.
Tymczasem Nawrocki przedstawił także parlamentowi własną „suwerenną” alternatywę dla SAFE, która jego zdaniem zapewniłaby tę samą kwotę środków, ale nieoprocentowanych z banku centralnego.
Rząd dotychczas lekceważył ten plan, twierdząc, że nie wyjaśnia, w jaki sposób pieniądze zostaną wygenerowane. Wielu ekonomistów kwestionowało również wykonalność, a nawet legalność tej propozycji.
Prezydent Nawrocki zawetował rządowy projekt ustawy mający ułatwić Polsce otrzymanie 44 mld euro pożyczek na wydatki obronne z unijnego programu SAFE.
Argumentował, że pożyczki zadłużą Polaków na dziesięciolecia i zagrożą suwerenności narodowej https://t.co/XSDjR8f6CX
— Notatki z Polski (@notesfrompoland) 12 marca 2026
Notatki z Polski są prowadzone przez niewielki zespół redakcyjny i wydawane przez niezależną fundację non-profit, która utrzymuje się z datków naszych czytelników. Bez Waszego wsparcia nie możemy zrobić tego, co robimy.
Źródło głównego obrazu: KPRM/Flickr (na podstawie CC BY-NC-ND 4.0)
Daniel Tilles jest redaktorem naczelnym Notatek z Polski. Pisał o sprawach polskich dla szerokiej gamy publikacji, m.in. „Foreign Policy”, „POLITICO Europe”, „EUobserver” i „Dziennika Gazety Prawnej”.
