BRUKSELA: Kraje europejskie, w tym Hiszpania i Irlandia, nalegały we wtorek na zawieszenie paktu regulującego stosunki UE z Izraelem, ale nie uzyskały wystarczającego poparcia ze strony pozostałych członków bloku dla jakichkolwiek działań.
Po przybyciu na spotkanie ministrów spraw zagranicznych UE w Luksemburgu wielu ministrów wezwało do zawieszenia lub częściowego zawieszenia paktu w związku z obawami dotyczącymi osiedli na Zachodnim Brzegu, sytuacji humanitarnej w Gazie i nowej ustawy o karze śmierci.
„Dzisiaj stawką jest wiarygodność Europy” – powiedział reporterom minister spraw zagranicznych Hiszpanii Jose Manuel Albares, wzywając do dyskusji na temat zawieszenia układu o stowarzyszeniu, który wszedł w życie w 2000 r. Kraje członkowskie mają jednak rozbieżne stanowiska co do tego, czy – i jak – zmienić politykę bloku wobec Izraela.
W przemówieniu po dyskusjach ministrów szefowa dyplomacji UE Kaja Kallas powiedziała, że nie ma wystarczającego wsparcia, aby zawiesić porozumienie, ale dyskusje na temat stosunków z Izraelem będą kontynuowane.
Berlin i Rzym odrzucają propozycję zawieszenia umowy o współpracy
„Nie widziałam zmiany stanowisk na sali w sprawie zawieszenia” – powiedziała na konferencji prasowej. Kallas powiedziała, że przedstawi pomysły podniesione przez ministrów unijnemu komisarzowi ds. handlu.
Stanowisko Niemiec, Włoch
Niemcy i Włochy odrzuciły we wtorek wezwania do zawieszenia umowy o współpracy UE z Izraelem, pomimo rosnącego gniewu z powodu wojny w Libanie i sytuacji na Zachodnim Brzegu.
Minister spraw zagranicznych Niemiec Johann Wadephul nazwał tę propozycję „niewłaściwą”. „Musimy porozmawiać z Izraelem o kluczowych kwestiach” – powiedział, dodając: „Należy tego dokonać w ramach krytycznego, konstruktywnego dialogu z Izraelem”.
Włoski odpowiednik Antonio Tajani również odpowiedział, mówiąc, że „dzisiaj nie zostanie podjęta żadna decyzja”. „Musimy działać. Musimy mieć pewność, że nasze podstawowe wartości będą chronione” – powiedziała irlandzka minister spraw zagranicznych Helen McEntee.
Małomówność
W obliczu zaniepokojenia ofiarami śmiertelnymi wśród ludności cywilnej podczas wojny w Gazie UE już w zeszłym roku przedstawiła szereg potencjalnych środków ukarania Izraela, w tym zerwanie stosunków handlowych lub nałożenie sankcji na ministrów rządu. Jednak jak dotąd żaden z kroków przedstawionych przez Brukselę nie uzyskał wystarczającego wsparcia ze strony państw członkowskich, aby można go było wdrożyć.
Zawieszenie całości porozumienia o współpracy UE wymaga jednomyślności wśród 27 krajów bloku i prawie na pewno zostałoby zablokowane przez sojuszników Izraela.
Bardziej wykonalne mogłoby być zawieszenie części umowy ułatwiającej zacieśnienie stosunków handlowych, co wymagałoby jedynie wsparcia ze strony ważonej większości krajów UE. Wymagałoby to jednak zmiany stanowiska z unijnych graczy wagi ciężkiej, Niemiec lub Włoch.
Rzym zdawał się sygnalizować, że może być otwarty na ostrzejsze stanowisko wobec Izraela po zawieszeniu porozumienia obronnego. „Środki, które już mamy na stole i które wymagają większości kwalifikowanej, będą wymagały od państw zmiany stanowiska” – powiedział Kallas po spotkaniu. „Dzisiaj tego nie widzieliśmy, ale dyskusje będą kontynuowane”.
W międzyczasie podjęto wysiłki, aby zamiast tego zastosować mniejsze środki. Francja i Szwecja ponawiają wcześniejsze wezwanie niektórych innych krajów UE, aby blok rozważył wstrzymanie importu towarów z izraelskich osiedli na okupowanym Zachodnim Brzegu, które w świetle prawa międzynarodowego są uważane za nielegalne.
Odrębna propozycja sankcji na „ekstremistycznych” izraelskich osadników na Zachodnim Brzegu była przez Węgry zawetowana od miesięcy. Jednak niedawne obalenie zagorzałego zwolennika Izraela Wiktora Orbana w wyborach na Węgrzech wzbudziło wśród innych krajów UE nadzieję, że te wybory wkrótce wejdą w życie.
Partner handlowy
Ministrowie m.in. Irlandii i Belgii naciskali na zmianę polityki UE. Jednak belgijski minister spraw zagranicznych Maxime Prevot dodał, że Belgia „jest świadoma, że pełne zawieszenie jest prawdopodobnie poza zasięgiem, biorąc pod uwagę stanowiska różnych krajów europejskich”.
Według UE Unia Europejska jest największym partnerem handlowym Izraela, a wymiana towarowa między obydwoma krajami w 2024 r. wyniesie 42,6 mld euro. UE ma również na stole propozycje nałożenia sankcji na brutalnych osadników i izraelskich ministrów, których uważa za ekstremistów.
Propozycje te wymagają jednomyślnego poparcia krajów członkowskich, a dyplomaci mają nadzieję, że środki wymierzone w brutalnych osadników będą mogły zostać wprowadzone w życie po objęciu urzędu przez nowy węgierski rząd w maju. Izrael obwinia ataki osadników „marginalną mniejszość”. Przed wtorkowym spotkaniem Szwecja i Francja rozesłały dokument, w którym wzywają UE do podjęcia bardziej zdecydowanych działań w celu ograniczenia zaangażowania handlowego w nielegalne osiedla.
Organizacja Narodów Zjednoczonych i znaczna część społeczności międzynarodowej uznają izraelskie osiedla na Zachodnim Brzegu za nielegalne. Izrael kwestionuje tę interpretację. Palestyńczycy mają nadzieję, że Zachodni Brzeg będzie częścią przyszłego państwa.
Opublikowano w Dawn, 22 kwietnia 2026 r
