RAWALPINDI: Skład Rawalpindi Sądu Najwyższego w Lahore (LHC) ograniczył uprawnienia suo motu Federalnej Izby Skarbowej (FBR) do zmiany uznawanych wymiarów podatku, orzekając, że art. 122(5A) rozporządzenia w sprawie podatku dochodowego z 2001 r. nie może być wykorzystywany do „dochodzenia wędrówek lub połowów” ani do odzyskiwania dochodów ze spekulacji.
W sprawie dotyczącej podatku dochodowego, zatytułowanej Commissioner Inland Revenue versus Sajid Hussain Gondal i inni, sędzia Mirza Viqas Rauf i sędzia Jawad Hassan przedstawili wytyczne dotyczące zakresu i ograniczeń uprawnień do wprowadzania zmian na mocy art. 122, zapewniając długo oczekiwaną jasność doktrynalną przepisu często przywoływanego przez organy podatkowe.
Wniosek referencyjny, złożony na podstawie art. 133 rozporządzenia, kwestionuje postanowienie Sądu Apelacyjnego Inland Revenue (ATIR), które uchyliło poprawkę wprowadzoną do szacunkowej oceny podatnika za rok podatkowy 2019. Trybunał orzekł wcześniej, że wykorzystanie przez FBR art. 122(5A) w tej sprawie było niezgodne z prawem.
Podatnik Sajid Hussain Gondal złożył zeznanie na podatek dochodowy za rok 2019, co stało się uznane za rozliczenie w rozumieniu art. 120 rozporządzenia. Następnie Dodatkowy Komisarz Urzędu Skarbowego wydał zawiadomienie ze wskazaniem przyczyny na podstawie sekcji 122 ust. 9, 111 ust. 1 i 122 ust. 5A, w którym zarzucił rozbieżności w zadeklarowanych przychodach brutto, zakupach na podstawie sekcji 236A, odliczeniach na podstawie sekcji 153, kosztach zysków i strat oraz deklaracjach kapitałowych.
Organ podatkowy stwierdził, że te rozbieżności sprawiły, że uznana ocena była błędna i szkodliwa dla interesów podatkowych, co uzasadniało zmianę na podstawie art. 122 ust. 5A. Pomimo wyjaśnień podatnika wycena została zmieniona w czerwcu 2022 r., co zostało później uwzględnione przez Rzecznika (Odwołania), ale ostatecznie odrzucone przez ATIR w listopadzie 2023 r.
W szczegółowym orzeczeniu LHC potwierdziło, że uznanej oceny na podstawie sekcji 120 nie można pochopnie podważyć i wyznaczyło wyraźną granicę prawną między sekcją 122 ust. 5 a sekcją 122 (5A).
Stwierdzono, że art. 122 ust. 5 ma zastosowanie, gdy zmiana opiera się na ustaleniach audytu lub konkretnych informacjach wskazujących na utracone dochody, niedoszacowanie, błędną klasyfikację lub nadmierną ulgę. Natomiast art. 122 ust. 5A ma charakter rewizyjny i można się na niego powołać jedynie wtedy, gdy nakaz oceny jest zarówno błędny, jak i szkodliwy dla interesów podatkowych.
Skład orzekający podkreślił, że oba warunki muszą współistnieć i że samo podejrzenie, niedopasowanie arytmetyczne lub postrzegana utrata dochodów nie spełniają ustawowego progu.
Sędzia Rauf zauważył, że art. 122 ust. 5A nie przyznaje nieograniczonego uprawnienia do ponownej oceny ocen. Ma raczej na celu skorygowanie rażących i oczywistych błędów popełnionych przez urzędnika oceniającego, jeżeli takie błędy są w sposób oczywisty szkodliwe dla dochodów.
„Jurysdykcja rewizyjna na podstawie art. 122 ust. 5A nie stanowi licencji na prowadzenie dochodzeń wędrujących lub połowowych” – orzekł sąd najwyższy, dodając, że zarzucany błąd musi wynikać w sposób oczywisty z akt sprawy, a zgłaszane uszczerbek musi być możliwy do wykazania zgodnie z prawem, a nie domniemany.
Opublikowano w Dawn, 13 lutego 2026 r
