• Raport Ministerstwa Finansów mówi, że łączne zyski spadły o 13% do 709,9 miliarda rupii • Kryzys zadłużenia w sektorze energetycznym pogłębia się pomimo zastrzyku kapitałowego w wysokości 800 miliardów rupii
ISLAMABAD: Mając gigantyczne zobowiązania w wysokości 9,2 biliona rupii – co stanowi połowę rocznego budżetu Pakistanu – i w obliczu stale rosnących strat i ujemnego kapitału własnego, przywódcy sektora energetycznego nie mają pojęcia o kontynuacji swojej działalności biznesowej i wynikających z tego wyzwaniach dla państwa.
Ten potępiający arkusz zarzutów został opublikowany przez Centralną Jednostkę Monitorującą (CMU) Ministerstwa Finansów w jej zbiorczym raporcie za rok budżetowy 25 na temat wyników podmiotów będących własnością państwa, zgodnie z wymogami MFW, co stawia poważny znak zapytania co do wiarygodności planowania sektora energetycznego.
Dzieje się tak pomimo faktu, że sektor energetyczny pozostaje głównym odbiorcą zastrzyków kapitałowych, jednocześnie stale wykrwawiając gospodarkę i ogół konsumentów. National Highway Authority (NHA) jest drugą co do wielkości finansową czarną dziurą po sektorze energetycznym.
Co gorsza, biznesplany składane przez spółki dystrybucyjne z sektora energetycznego (dyskoteki) mają raczej charakter opisowy niż analityczny. W planach tych często wymienia się zamierzone działania, takie jak poprawa odzyskiwania środków lub ograniczanie strat, ale nie uwzględnia się w nich modelu finansowego wpływu tych interwencji.
„Brak wyraźnego związku przyczynowo-finansowego podważa wiarygodność i skuteczność tych planów” – zauważyła CMU w swoim raporcie opublikowanym w piątek za zgodą rządu federalnego zgodnie z wymogami programu MFW.
W raporcie odnotowano ponad 2 biliony rupii niefinansowanych zobowiązań wszystkich federalnych przedsiębiorstw państwowych, w tym ponad 1,5 biliona rupii niefunduszowych zobowiązań emerytalnych w samym sektorze energetycznym, a także około 1,9 biliona rupii długu cyklicznego, pomimo zastrzyku kapitałowego w wysokości około 800 miliardów rupii w roku finansowym 2025.
Nie tylko dyskoteki, ale także spółki wytwórcze (Genco) zazwyczaj przedstawiają przestarzałe i defensywne plany biznesowe, skupiające się na utrzymaniu istniejących mocy wytwórczych, a nie na optymalizacji portfela aktywów. Zauważalny jest brak analizy kosztów i korzyści renowacji w porównaniu z likwidacją, a także niewielka ocena możliwości zbycia aktywów lub prywatyzacji. W rezultacie kapitał pozostaje uwiązany w aktywach o niskim dochodzie.
Powracającym tematem w planach Gencos jest błąd utopionych kosztów — pogląd, że wcześniejsze inwestycje uzasadniają dalsze wydatki kapitałowe. Jednakże w kontekście zorientowanym na reformy koszty utopione należy postrzegać jako fakty historyczne, a nie ważną podstawę do dalszych inwestycji. „Bez modelowania racjonalizującego kapitał w dalszym ciągu jest źle alokowany” – zauważono w raporcie.
W raporcie wskazano, że plany dyskotek często pomijają istotne elementy planowania finansowego, takie jak ustalanie priorytetów kapitału, sekwencjonowanie inwestycji w celu ograniczenia strat oraz modelowanie zwrotów z inwestycji. Niewiele uwagi poświęca się wskaźnikom takim jak wskaźnik pokrycia obsługi zadłużenia (DSCR), średni ważony koszt kapitału (WACC) czy dźwignia finansowa.
„W rezultacie planom tym brakuje dyscypliny niezbędnej, aby mogły służyć jako konkretne plany restrukturyzacji i zamiast tego pozostają jedynie listami życzeń” – stwierdzono w raporcie, wskazując „szersze wyzwanie dla dyskotek w przypadku stosowania podejścia do planowania opartego na działaniach – planuj, wydawaj i licz na pozytywne wyniki – zamiast podejścia opartego na wartościach, które kładzie nacisk na modelowanie, ustalanie priorytetów i strategiczną alokację w oparciu o zwrot z inwestycji”.
Ogólnie rzecz biorąc, CMU podała, że wsparcie fiskalne dla przedsiębiorstw państwowych wzrosło o 37% do 2,079 biliona rupii w roku budżetowym 25 w porównaniu z 1,513 biliona rupii w roku poprzednim. Rozszerzenie wsparcia fiskalnego było spowodowane znaczącymi zmianami w różnych jego elementach, w tym zastrzykami kapitałowymi na łączną kwotę 729 miliardów rupii, wynikającymi z jednorazowej cyklicznej spłaty zadłużenia.
Wzrosły także pożyczki rządowe dla przedsiębiorstw państwowych, wzrastając o 34% z 263,3 mld rupii do 354,1 mld rupii, co podkreśla ciągłe zaangażowanie rządu w zapewnianie bezpośrednich zasobów finansowych w celu wsparcia działalności przedsiębiorstw państwowych i restrukturyzacji.
W przeciwieństwie do wzrostu gwarancji, pożyczek i kapitału własnego, spadły zarówno dotacje, jak i dotacje. Dotacje spadły o 27 proc. do 269,2 mld rupii, podczas gdy dotacje spadły o 7 proc., osiągając 726,3 mld rupii. Redukcje te „odzwierciedlają zmianę priorytetów rządu lub poprawę efektywności operacyjnej w niektórych obszarach”.
Gwarancje państwowe znacznie wzrosły, z 1,412 biliona rupii w roku finansowym 24 do 2,164 biliona rupii w roku finansowym 25, co odzwierciedla wzrost o 52%. Zmiana ta nie wynika z dodania nowych gwarancji, ale raczej z uwzględnienia samolikwidujących się gwarancji na zapasach.
W roku finansowym 25 przedsiębiorstwa państwowe odnotowały spadek ogólnej rentowności. Łączne zyski spadły o 13%, z 820,7 miliarda rupii w roku finansowym 24 do 709,9 miliarda rupii w roku finansowym 25. Tę korektę w dół przypisywano przede wszystkim zmniejszonym wkładom finansowym nastawionych na zysk przedsiębiorstw państwowych z sektora naftowego, będącym konsekwencją spadających międzynarodowych cen ropy.
Po stronie strat nastąpiła niewielka poprawa, przy czym skumulowane straty wszystkich przedsiębiorstw państwowych spadły o 2% do 833 miliardów rupii w roku budżetowym 25 w porównaniu z 851,4 miliardami rupii w poprzednim roku finansowym. „Wynikiem netto tych zmian w zyskach i stratach była całkowita skorygowana strata netto w wysokości 122,9 miliarda rupii za rok budżetowy 25 w porównaniu z 30,6 miliarda rupii w roku finansowym 24” – stwierdził, plasując NHA na szczycie ze stratą 295 miliardów rupii i ponad 315 miliardami rupii stratami w sektorze energetycznym.
Łączny kapitał własny przedsiębiorstw państwowych wzrósł o 7%, z 5,865 biliona rupii w roku budżetowym 24 do 6,246 biliona rupii w roku finansowym 25, ale wzrost ten był napędzany głównie wysiłkami w zakresie dokapitalizowania i znaczącymi zastrzykami kapitałowymi, szczególnie w sektorze energetycznym, w celu spłacenia długu o obiegu zamkniętym.
Po stronie pasywów nastąpiła umiarkowana poprawa, ponieważ zobowiązania ogółem spadły o 3% do 31,742 biliona rupii w roku finansowym 25 z 32,57 biliona rupii. Całkowita wartość aktywów pozostała w dużej mierze niezmieniona, wykazując jedynie nieznaczny spadek o 1% do 37,988 biliona rupii z 38,44 biliona rupii rok wcześniej.
W ciągu roku rząd federalny zebrał 12,97 biliona rupii z podatków, z czego około 2,1 biliona rupii (około 16 procent) wróciło do przedsiębiorstw państwowych w formie dotacji, zastrzyków kapitałowych, dotacji i pożyczek. W praktyce każde 6 Rs pobrane z podatków powoduje, że Re1 zostaje wchłonięty przez przedsiębiorstwa państwowe.
Wartość zadłużenia przedsiębiorstw państwowych, zadłużenie o obiegu zamkniętym, emerytury i przepływy quasi-fiskalne wykazały, że całkowity portfel zadłużenia wzrósł o 4%, z 9,196 biliona rupii do 9,571 biliona rupii, co odzwierciedla wyraźną zmianę profilu architektury finansowania przedsiębiorstw państwowych. Kredyty deweloperskie gotówkowe odnotowały znaczny wzrost, o 21% do 2146 rupii. Podobnie ekspozycja na zagraniczną pożyczkę w postaci re-Lent wzrosła o 24% do 2,16 biliona rupii.
„Zmiany te potwierdzają zwrot w stronę finansowania pośredniego przez państwo, w którym rząd federalny przejmuje ryzyko kredytowe, a przedsiębiorstwa państwowe działają w charakterze pożyczkobiorców przekazujących” – ubolewano w raporcie. Zadłużenie banków pozostało prawie niezmienione na poziomie 2,8 biliona rupii, co sugeruje środowisko nasycone kredytami i zaostrzenie limitów ekspozycji w całym sektorze.
Czynniki, które mają na to wpływ, to podwyższona dźwignia finansowa, pogorszenie obsługi zadłużenia i wyższe oczekiwane straty. Emerytury niefunduszowe wynoszą 2,03 biliona rupii, w tym 1,5 biliona rupii w sektorze energetycznym, z wyłączeniem emerytur kolei pakistańskich, które corocznie zgłaszają emerytury w ujęciu kasowym, a nie na podstawie łącznych niefunduszowych zobowiązań emerytalnych.
Stwierdzono, że ustawowe standardy zgodności są słabe i nierówne w poszczególnych przedsiębiorstwach państwowych, przy czym około 36 proc. przedsiębiorstw państwowych ukończyło zbadane sprawozdania finansowe na dzień zakończenia składania sprawozdań. Ogranicza to aktualność analizy wyników, ocen wyceny i kompleksowej oceny ryzyka fiskalnego.
Unia rynków kapitałowych wezwała do dalszego wzmacniania tych obszarów – w tym składu zarządu, terminowości audytów, jakości ujawnianych informacji i odpowiedzialności powiązanej z wynikami – co wspierałoby większą dyscyplinę strategiczną i pomogło przedsiębiorstwom publicznym w osiąganiu postępów w kierunku trwałego tworzenia wartości dla państwa.
Opublikowano w Dawn, 14 lutego 2026 r
