Bliskość geograficzna i braterskie stosunki Pakistanu z Iranem i państwami Rady Współpracy Zatoki Perskiej, w połączeniu z próbą zrównoważenia stosunków zarówno z Chinami, jak i Stanami Zjednoczonymi, zepchnęły go w centrum zawirowań geopolitycznych wywołanych wojną rozpętaną wobec Iranu przez Stany Zjednoczone i Izrael; można powiedzieć, że kraj ten znajduje się, metaforycznie, w oku doskonałej burzy.
Kryzys wybuchł w momencie, gdy światowi decydenci już ostrzegali przed rosnącymi zagrożeniami geopolitycznymi. Kiedy na początku tego roku przywódcy polityczni i korporacyjni zebrali się na Światowym Forum Ekonomicznym w Davos, zidentyfikowali cztery siły, które mogą ukształtować następną dekadę globalnego wzrostu: geopolityka, transformacja energetyczna, sztuczna inteligencja (AI) i zmiana klimatyczna.
Wojna amerykańsko-izraelska z Iranem gwałtownie przekształciła te ramy z teoretycznej prognozy w bezpośrednią rzeczywistość gospodarczą. Przez lata geopolitykę traktowano jako drugorzędną w stosunku do efektywności globalizacji; ta era szybko się kończy. Ta konfrontacja ponownie wprowadziła wymierną premię za ryzyko na rynkach finansowych, w łańcuchach dostaw energii i w globalnych przepływach kapitału.
Według doniesień trzy kraje Zatoki Perskiej – Arabia Saudyjska, Zjednoczone Emiraty Arabskie (ZEA) i Katar – rozpoczęły przegląd swoich budżetów krajowych i strategii inwestycji zagranicznych w następstwie decyzji Waszyngtonu o kontynuowaniu działań wojskowych pomimo wielokrotnych ostrzeżeń regionalnych. Według spekulacji mediów decydenci w Zatoce Perskiej analizują propozycje, które mogłyby ograniczyć kontakt z USA i ponownie oceniają główne zobowiązania inwestycyjne na kilku rynkach międzynarodowych.
W miarę trwania ogarniętego konfliktami frontu globalnego Pakistan zmaga się z pierwszą falą zakłóceń w dostawach, wynikającą ze wzrostu krajowych cen ropy o 55 rupii za litr
Polityka energetyczna staje się jeszcze silniejszym punktem nacisku. Według doniesień Katar, jeden z największych na świecie eksporterów skroplonego gazu ziemnego (LNG), wstrzymał produkcję gazu w niektórych obszarach, co podkreśla powagę rozwijającego się kryzysu. Wszelkie trwałe zakłócenia w dostawach energii w Zatoce Perskiej spowodowałyby znaczną zmienność na rynkach światowych i stanowiłyby dodatkowe obciążenie dla i tak już niestabilnych warunków gospodarczych.
Pakistan zaczął już odczuwać konsekwencje zakłóceń w dostawach LNG. Bezpośrednio po konflikcie przywóz ładunków LNG z Kataru spadł o około 75 procent, co zmusiło przedsiębiorstwo Sui Southern Gas Company do przedłużenia przerw w dostawie gazu dla gospodarstw domowych w czasie Ramazanu. Zarówno Sui Southern Gas Company, jak i Sui Northern Gas Pipelines Limited również ograniczyły dostawy gazu do odbiorców komercyjnych i przemysłowych.
Przemawiając w zeszłym tygodniu na wspólnej konferencji prasowej wraz z ministrami finansów i ropy naftowej, wicepremier Ishaq Dar potwierdził, że Katar usprawiedliwił się z dostarczania wcześniej uzgodnionych ilości ładunków LNG do Pakistanu. Trzej ministrowie zebrali się późnym piątkowym wieczorem, aby ogłosić bezprecedensową podwyżkę krajowych cen ropy o 55 rupii za litr w obliczu gwałtownie rosnącej cen międzynarodowych w obliczu kryzysu na Bliskim Wschodzie.
Podczas tej samej konferencji prasowej ogłoszono, że Pakistan będzie teraz co tydzień ustalał krajowe ceny ropy, aby w odpowiednim czasie dostosować je do cen międzynarodowych.
Tymczasem rząd zdecydował się wprowadzić protokoły podobne do tych stosowanych podczas pandemii Covid-19 (takie jak wspólne dojazdy, praca z domu i zajęcia online dla studentów), aby zminimalizować zużycie importowanego paliwa. Po uwagach ministra energetyki Kataru z zeszłego piątku, że eksporterzy ropy i gazu w Zatoce Perskiej mogą wstrzymać produkcję „w ciągu kilku dni”, cena ropy Brent wzrosła o około 90 dolarów za baryłkę. Analitycy ostrzegają, że jeśli zakłócenia będą się utrzymywać, ceny ropy mogą wzrosnąć znacznie powyżej 100 dolarów za baryłkę, potencjalnie wywołując nowy światowy kryzys energetyczny.
Dyrektor zarządzająca Międzynarodowego Funduszu Walutowego Kristalina Georgiewa ostrzegła, że konflikt niesie „oczywisty potencjał wpływu na światowe ceny energii, nastroje rynkowe, wzrost gospodarczy i inflację”.
Ta ponowna niestabilność zmusza decydentów do ponownego przemyślenia długoterminowej strategii energetycznej. Szef ONZ ds. klimatu Simon Stiell argumentował, że energia odnawialna stanowi obecnie „oczywistą drogę do bezpieczeństwa energetycznego i suwerenności”.
Sztuczna inteligencja staje się również głównym czynnikiem strategicznym. Sztuczna inteligencja nie jest już jedynie narzędziem zwiększającym produktywność, ale kluczowym elementem nowoczesnej obrony, nadzoru i operacji cybernetycznych. Obecny kryzys pokazuje, w jaki sposób systemy wyposażone w sztuczną inteligencję stanowią podstawę koordynacji pola bitwy i gromadzenia danych wywiadowczych, wycelowując w przeciwników o dużej wartości i w wojnie informacyjnej.
Z badania przeprowadzonego przez firmę Recorded Future zajmującą się bezpieczeństwem cybernetycznym wynika, że operacje cybernetyczne i oszustwa AI stają się nierozerwalnie związane z konfliktem fizycznym.
Kraj stoi w obliczu rosnącej presji na dwóch frontach, w miarę jak Bliski Wschód zbliża się do szerszego konfliktu, a Islamabad intensyfikuje operacje bezpieczeństwa wzdłuż swojej zachodniej granicy. Szok zewnętrzny pojawia się w momencie, gdy Pakistan już radzi sobie z kruchą pozycją bilansu płatniczego.
Dane dotyczące handlu za pierwsze osiem miesięcy roku budżetowego 26 podkreślają napięcie. Eksport towarów spadł w lutym o 8,7% rok do roku, do 2,57 miliarda dolarów. Według pakistańskiego Biura Statystycznego między lipcem 2025 r. a lutym 2026 r. eksport wyniósł 20,46 mld dolarów w porównaniu z 22,07 mld dolarów w okresie rok temu. Import w tym samym okresie wzrósł o 8,1% do 45,5 miliarda dolarów, zwiększając deficyt handlowy do 25,04 miliarda dolarów z 20,04 miliarda dolarów rok wcześniej. Rosnące światowe ceny energii grożą dalszym pogłębieniem tej luki, zwiększając presję na rezerwy walutowe i rupię.
Przekazy pieniężne – stabilizujący filar gospodarki Pakistanu – również mogą znaleźć się pod presją, jeśli konflikt na Bliskim Wschodzie zakłóci działalność gospodarczą w Zatoce Perskiej. Ponad 60% wpływów przekazów pieniężnych do Pakistanu pochodzi z krajów Rady Współpracy Państw Zatoki Perskiej, zwłaszcza Arabii Saudyjskiej i Zjednoczonych Emiratów Arabskich. Zwiększone obawy dotyczące bezpieczeństwa i opóźnione projekty inwestycyjne mogą spowolnić wzrost zatrudnienia w sektorach budownictwa, usług i energetyki, w których występuje duża koncentracja pakistańskich pracowników.
Opublikowano w Tygodniku Biznes i Finanse Dawn, 9 marca 2026 r
