ISLAMABAD: Po inauguracyjnym posiedzeniu, które odbyło się prawie dwa miesiące temu i wywołało wiele fanfar, Narodowa Komisja Finansów (NFC) najwyraźniej zapadła w stan hibernacji, ponieważ jej druga sesja, pierwotnie zaplanowana na drugi tydzień stycznia, wciąż nie jest widoczna.
Poinformowane źródła poinformowały Dawn, że ośmiu technicznym grupom roboczym NFC również nie udało się ruszyć z miejsca. Tylko dwie z tych grup spotkały się tylko raz w ciągu ostatnich dwóch miesięcy, podczas gdy pozostałych sześć w ogóle się nie zebrało od czasu ich oficjalnego powiadomienia w drugim tygodniu grudnia.
Po zakończeniu pierwszego spotkania 4 grudnia przedstawiciele Ministerstwa Finansów i prowincji ogłosili jasny harmonogram: drugie spotkanie NFC miało odbyć się w dniach 8–15 stycznia i miało zapoczątkować serię regularnych comiesięcznych spotkań do czasu, gdy komisja po ponad 15 latach przerwy nie sfinalizuje swoich rekomendacji w sprawie 11. nagrody NFC.
Źródła te podają, że jedyną grupą, która rozpoczęła działalność szybko po powiadomieniu, była ta, która skupiała się na połączeniu obszarów plemiennych zarządzanych wcześniej federalnie (Fata) z Khyber Pakhtunkhwa i wpływie tego połączenia na udział prowincji w nagrodzie NFC.
Grupa kierowana przez ministra finansów KP Muzammila Aslama, działając na żądanie rządu Pendżabu, zwróciła się do federalnego sekretarza finansów o przedstawienie szczegółów roboczych pokazujących, w jaki sposób udział byłej Faty przełoży się na udział innych prowincji. Ponad siedem tygodni później grupa techniczna nadal czeka na te szczegóły, zanim będzie mogła zwołać drugą sesję.
Inna grupa – ds. podzielnych podatków od puli – pod przewodnictwem ministra finansów Muhammada Aurangzeba, spotkała się raz w ostatnich dniach stycznia w celu wstępnych dyskusji. Grupa ta ma za zadanie sformułować rekomendacje, czy uwzględnić w podzielnej puli środków nowy podatek, czy też wykluczyć z puli już istniejący. Centrum analizowało prawne i konstytucyjne uzasadnienie usunięcia cła z listy podatków dzielonych z prowincjami, podnosząc argument, że handel międzynarodowy jest przedmiotem wyłącznie federalnym.
Żadna z sześciu pozostałych grup nie nawiązała dotychczas żadnych kontaktów, co świadczy o niewielkim entuzjazmie dla posunięcia naprzód procesu konsultacyjnego w celu aktualizacji podziału wspólnych zasobów pomiędzy pięciu kluczowych interesariuszy – federację i jej cztery jednostki federacyjne.
Urzędnik Ministerstwa Finansów powiedział, że przerwa w obradach rządu federalnego była spowodowana powtarzającymi się wizytami zagranicznymi Aurangzeba i sekretarza finansów Imdadullaha Bosala. Urzędnik dodał jednak, że pytania dotyczące letargu innych grup roboczych – z których większość kierowana jest przez ministrów finansów prowincji – należy kierować na właściwe miejsce.
Wiceminister prowincji stwierdził jednak, że przynajmniej spotkania jego grupy, a także główne spotkanie KNF były utrudnione przez niedostępność przedstawicieli Ministerstwa Finansów.
Sześć grup dotyczy pionowego podziału zasobów podzielnych pomiędzy centrum a prowincje oraz struktury i wykorzystania długu publicznego, a obie grupy są kierowane przez ministra finansów Beludżystanu; rekomendowanie, pod przewodnictwem ministra finansów KP, poprawy relacji podatków do PKB; proste transfery do prowincji, na czele których stoi Sindh; oraz zalecenia dotyczące kryteriów dotyczących horyzontalnego podziału między prowincje, a także sposobu podziału wydatków poniesionych przez centrum na obszarach należących do domeny prowincji – oba pod przewodnictwem ministra finansów Pendżabu.
Na spotkaniu 4 grudnia Sindh sprzeciwił się jakiejkolwiek dyskusji na temat wydatków po podniesieniu tej kwestii przez federalnego sekretarza finansów. Sindh argumentował, że konstytucyjny mandat NFC ogranicza się do podziału dochodów i że nie ma on jurysdykcji do dyktowania, w jaki sposób prowincje lub inne zainteresowane strony wydają przyznane środki.
Według doniesień rząd federalny zwrócił się do prokuratora generalnego Pakistanu o opinię prawną, sugerując, że wydatki można również omawiać na forum NFC.
Na inauguracyjnym posiedzeniu 11. NFC centrum oświadczyło, że chce zmobilizować dodatkowe skonsolidowane dochody w wysokości ponad 5 procent produktu krajowego brutto w ciągu najbliższych trzech lat – czyli około 6,5 biliona rupii pakistańskich rocznie według obecnych stawek – i wezwało prowincje do zwiększenia ich wkładu w dochody do 3% PKB.
Jak wynika z relacji spotkania, zwrócono się do województw o zwiększenie tych dochodów poprzez podatki od nieruchomości, dochody rolnicze i podatek od sprzedaży usług już od niecałej 1 proc. PKB.
Centrum określiło wyższe cele w zakresie dochodów jako niezbędne do ustabilizowania rosnącego deficytu budżetowego, który wzrósł o około 3% od 2010 r. po „nierównowadze fiskalnej” powstałej w ramach 7. nagrody NFC. Deficyt wzrósł z blisko 4 proc. do ponad 6,6 proc., przyczyniając się do ogromnego pogorszenia relacji długu do PKB.
Ogłoszono, że drugie spotkanie NFC odbędzie się w dniach 8–15 stycznia, w zależności od tego, czy raporty grup roboczych będą gotowe przed 8 stycznia. Grupy te miały obradować nad horyzontalną i pionową dystrybucją zasobów, nad tym, w jaki sposób prowincje powinny rozwijać politykę podatkową w oparciu o najnowsze doświadczenia, a także nad wpływem obsługi długu, ubóstwem i innymi czynnikami.
Na wniosek KP powołano także specjalną grupę roboczą, której zadaniem będzie zbadanie skutków fiskalnych i społecznych połączenia okręgów plemiennych oraz sposobu postępowania przy wykorzystaniu odpowiednich środków.
11. NFC została utworzona 22 sierpnia w celu przyznania nowej nagrody regulującej sposób podziału federalnych zasobów podzielnych pomiędzy federację i prowincje. Jej pierwsze posiedzenie pierwotnie zwołano na 27 sierpnia, ale było wielokrotnie przekładane, zanim ostatecznie zwołano je na 4 grudnia.
Komisja działa na podstawie zakresu uprawnień określonego w art. 160 klauzuli 2 konstytucji Pakistanu. Warunki te nakładają na 11. NFC obowiązek podziału między federację a prowincje wpływów netto z pięciu głównych kategorii podatkowych.
Obejmują podatki dochodowe, w tym podatek od wartości majątku oraz podatek dochodowy od osób prawnych, ale nie obejmują podatków dochodowych składających się z wynagrodzeń wypłacanych z Federalnego Funduszu Skonsolidowanego. Uwzględnione są także podatki od sprzedaży i zakupu towarów importowanych, eksportowanych, produkowanych, wytwarzanych lub konsumowanych, a także cła wywozowe na bawełnę i inne cła wywozowe, które mogą zostać określone przez prezydenta. W wykazie uwzględniono także akcyzę i inne podatki określone przez prezydenta.
Zgodnie z sugestiami MFW centrum chce, aby prowincje podzieliły się większymi wydatkami na klęski żywiołowe – które stają się coraz częstsze – a także na niektóre horyzontalne programy zdrowotne i główną infrastrukturę, taką jak tamy, autostrady i autostrady itp.
Centrum wzywa także do położenia kresu zachętom populacyjnym i zastąpienia ich miernikami efektywności sektora społecznego oraz aktywizacją samorządów lokalnych. Pendżab i KP również nieformalnie poparły odłączenie populacji od formuły NFC.
NFC ma także obowiązek dokonać alokacji zasobów na pokrycie wydatków związanych z rządem Azad w stanach Dżammu i Kaszmir, rządem Gilgit-Baltistan i nowo połączonymi okręgami Khyber Pakhtunkhwa (dawniej FATA).
Ostatnia ważna nagroda, siódma nagroda NFC przyznana w 2009 r., obowiązywała przez 15 lat zamiast pięcioletniej kadencji przewidzianej w konstytucji. Na mocy tej nagrody udział prowincji wzrósł do 57,5% z około 47%, a później wzrósł do około 59% po specjalnych przydziałach dla Beludżystanu, Khyber Pakhtunkhwa i Sindh z różnych powodów. To zmniejszyło udział federalny do 42,5 proc.
Jednak w kolejnych latach centrum nałożyło opłatę naftową – szacowaną na około 1,5 biliona rupii – i zabezpieczyło salda gotówkowe prowincji na kwotę około 1,5 biliona rupii, skutecznie odwracając równowagę finansową na swoją korzyść.
Tymczasem prowincje nie wywiązały się z zobowiązań podjętych w ramach 7. NFC, aby co roku zwiększać swój wkład w dochody o 0,5% PKB, podają źródła. Podobne zobowiązanie centrum – coroczne zwiększanie dochodów o 1 proc. PKB – również pozostało niespełnione.
Różne środowiska, w tym ministerstwo finansów, siły zbrojne i Międzynarodowy Fundusz Walutowy (MFW), wzywają do zrównoważenia przeniesienia większej części podzielnej puli zasobów na korzyść centrum. Konstytucja stanowi, że udziały prowincji w każdej nagrodzie NFC nie mogą zostać zmniejszone. Nagroda NFC musi zostać przyznana za zgodą pięciu stron – Centrum i czterech województw.
Obecnie samorządy prowincji otrzymują swoje udziały poziome w oparciu o liczbę ludności, ubóstwo, pobór dochodów i odwrotną gęstość zaludnienia. Zgodnie z tą formułą Pendżab otrzyma 51,74 proc., Sindh 24,55 proc., Khyber Pakhtunkhwa 14,62 proc., a Beludżystan 9,09 proc.
Opublikowano w Dawn, 2 lutego 2026 r
