Choć przekształcenie starego porządku globalnego zajmie trochę czasu, echa świeżych pomysłów opartych na najnowszych badaniach przeprowadzonych przez akademickich naukowców zajmujących się naukami społecznymi odbijają się echem w międzynarodowym krajobrazie politycznym, gospodarczym i społecznym, mogąc ukształtować świetlaną przyszłość dla pomijanych i zmartwionych obywateli.
Cytując wybitnego amerykańskiego ekonomistę Williama Easterly’ego, nowe badanie pokazuje, że „kiedy szanowane są prawa miejscowej ludności, pojawia się nowy handel, pojawiają się nowe technologie i nowe usługi publiczne”.
Przedsiębiorcy i innowatorzy nie tylko dodają do tego, co istnieje; niszczą to, co przestarzałe, aby zrobić miejsce temu, co produktywne, mówi analityk z Karachi, Haroon Rashid Siddiqui. Potrzebujemy nowej umowy społecznej, która będzie inspirowana społecznościami tubylczymi i będzie inspirowana przez społeczeństwo obywatelskie, mówi starszy dziennikarz Ishtiaq Ali Mehkri.
26 stycznia Komitet Polityki Pieniężnej stwierdził, że aktywność gospodarcza w dalszym ciągu nabiera tempa szybciej niż oczekiwano, głównie za sprawą sektorów zorientowanych na rynek krajowy, między innymi dzięki silniejszemu niż oczekiwano wzrostowi popytu krajowego.
Droga Pakistanu do produktywności i dobrobytu polega na odnowie instytucji demokratycznych, wzmocnieniu pozycji obywateli i odbudowie sprawiedliwego kontraktu społecznego
Arbitralne podejmowanie decyzji bez zasad i naruszenie sprawiedliwości społecznej powodują dysfunkcjonalność instytucji, prowadząc do nakładania się funkcji. Instytucje należy przeprojektować w ramach rozsądnej długoterminowej strategii opartej na oświeconej wizji budowy państwa wspólnego interesu.
Zauważalnym pozytywnym trendem jest to, że technokracja, która ignorowała niekontrolowaną władzę państwa wobec biednych ludzi pozbawionych praw, jest obecnie podzielona między zwolenników demokratycznego, egalitarnego systemu i zwolenników rządów autorytarnych. Easterly zauważa, że „buntownicy (ekonomiści) przeciwko konsensusowi technokratycznemu wywodzą się zarówno z lewicy, jak i prawicy i często mają niezgodne poglądy na prawie wszystko inne”.
Prezydent PPP Sindh Nisar Ahmed Khuhro zdementował niedawno spekulacje o tym, że na jakimkolwiek szczeblu rozważa się utworzenie technokratycznego rządu. Twierdząc, że taki spisek nie ma szans powodzenia, dodał, że w Konstytucji nie ma miejsca na rządy technokratów.
W związku z tym 16 stycznia rząd Sindh i rządy federalne zgodziły się na poprawę koordynacji w celu ochrony praw pracowników i przyspieszenia reform w zakresie opieki społecznej, w tym planowanego przeniesienia instytucji pracowniczych świadczeń emerytalnych i funduszu opieki społecznej pracowników pod kontrolę prowincji.
Technokratyczna iluzja polega na tym, że ubóstwo wynika z niedoboru ekspertów, podczas gdy ubóstwo w rzeczywistości wynika z braku praw. To podkreślanie pogarsza problemy związane z prawami, napisał Easterly w swojej książce „Tyrania ekspertów – ekonomiści, dyktatorzy i zapomniane prawa biednych”. Wyjaśnia w nim, że przyczyną ubóstwa jest brak praw politycznych i ekonomicznych oraz wolnego systemu politycznego i gospodarczego, który rozwiązywałby problemy biednych.
Analitycy Dawn zauważają, że w Pakistanie zarówno Zgromadzenie Narodowe, jak i Senat mają obecnie przywódców opozycji, przywrócono w ten sposób brakujące filary parlamentu, za co – dodali – zarówno rząd, jak i partie opozycji zasługują na pochwałę.
W swoim dziewiczym przemówieniu lider opozycji w Zgromadzeniu Narodowym Mahmood Khan Achakzai nawoływał prawodawców ze wszystkich partii politycznych do „odzyskania” kontroli nad parlamentem jako prawdziwym ośrodkiem władzy, podkreślając potrzebę promowania dobra publicznego ponad priorytetowe traktowanie sporów partyzanckich. „Niech rozkwita demokracja i zobowiążmy się do wykonywania naszych obowiązków w granicach konstytucyjnych”.
Warto zauważyć, jak tragiczne wydarzenia, takie jak pożar w Gul Plaza, wywołały niezgody w rządzie koalicyjnym, zwłaszcza między PPP a MQM, w sprawie pogarszających się warunków w Karaczi. Naprawdę zachęcające jest to, że społeczeństwo obywatelskie – szkoły, przedsiębiorstwa, platformy internetowe i społeczności – przedstawiło oferty pomocy na różne sposoby poszkodowanym mieszkańcom Gul Plaza.
W swoim raporcie z 2024 r. nawet Azjatycki Bank Rozwoju zauważył, że „przekazanie miastu środków funkcjonariuszy było słabe”. Zamiast wciągać się w błoto, analitycy podkreślają, że PPP, MQM i inne strony zainteresowane dobrem Karaczi muszą zreformować prawo dotyczące organów lokalnych, aby miasto stało się miejscem bardziej przyjaznym do życia.
Wcześniej Zgromadzenie Narodowe powtórzyło wezwania do wzmocnienia pozycji samorządów lokalnych jako prawodawców, w tym minister obrony Khawaja Asif, który podkreślił potrzebę reform samorządów lokalnych.
Achakzai podkreślił również potrzebę etycznego postępowania na stanowiskach publicznych, opierając się na zasadach religijnych i konstytucyjnych, aby opowiadać się za bardziej odpowiedzialnym i przejrzystym parlamentem. Przejście na „nieideologiczną politykę opartą na dowodach” nie rozwiązuje kwestii wyboru moralnego, mówi Easterly. Co więcej, należy przeciwdziałać panującej problematycznej ortodoksji ideologicznej i religijnej.
Zamiast uczynić parlament bardziej przejrzystym i odpowiedzialnym, Zgromadzenie Narodowe przyjęło 21 stycznia ustawę o tajności majątku prawodawców, jak twierdzą krytycy, aby uchronić parlamentarzystów przed odpowiedzialnością. A ustawodawcy stracą, a nie zyskają zaufanie społeczne.
Zatem w najbliższej przyszłości będziemy nadal stosować dziwną mieszankę: udawać, że wdrażamy neoliberalizm, ale w rzeczywistości dążyć do kapitalizmu kumoterskiego, mówi ekonomista polityczny dr Niaz Murtaza. Tymczasem szanse na ocalenie mas pozostaną odległe, dopóki nie zapanuje demokracja i władza cywilna.
Opublikowano w „Dawn”, Tygodniku Biznes i Finanse, 2 lutego 2026 r
