GENEWA: Nasilenie dezinformacji podważa pomoc humanitarną i zagraża życiu, podczas gdy katastrofy dotykają coraz więcej ludzi, ostrzegł w czwartek Czerwony Krzyż.
„W latach 2020–2024 klęski żywiołowe dotknęły prawie 700 milionów ludzi, spowodowały ponad 105 milionów przesiedleń i pochłonęły życie ponad 270 000 osób” – podała Międzynarodowa Federacja Stowarzyszeń Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca.
Liczba osób potrzebujących pomocy humanitarnej wzrosła ponad dwukrotnie w tym samym okresie, jak podała IFRC w swoim Światowym raporcie o katastrofach z 2026 r. Jednak największa na świecie sieć humanitarna stwierdziła, że „szkodliwe informacje i odczłowieczające narracje” w coraz większym stopniu podważają zaufanie, narażając życie pracowników organizacji humanitarnych.
„W spolaryzowanych i naładowanych politycznie kontekstach zasady humanitarne, takie jak neutralność i bezstronność, są coraz częściej źle rozumiane, błędnie przedstawiane lub celowo atakowane w Internecie” – stwierdzono. IFRC ma ponad 17 milionów wolontariuszy w ponad 191 krajach.
„W każdym kryzysie, którego byłem świadkiem, informacja jest tak samo niezbędna jak żywność, woda i schronienie” – powiedział sekretarz generalny federacji z siedzibą w Genewie, Jagan Chapagain.
„Ale gdy informacje są fałszywe, wprowadzające w błąd lub celowo zmanipulowane, mogą pogłębić strach, utrudniać dostęp pomocy humanitarnej i kosztować życie”. Powiedział, że szkodliwe informacje nie są nowym zjawiskiem, ale obecnie rozprzestrzeniają się „z niespotykaną szybkością i zasięgiem”.
Chapagain powiedział, że platformy cyfrowe stanowią „podatny grunt dla kłamstw”. W raporcie IFRC wskazano, że obecnym wyzwaniem nie jest już dostępność informacji, ale ich wiarygodność, zauważając, że sztuczna inteligencja z łatwością wzmacnia produkcję i rozpowszechnianie dezinformacji.
„Życie i śmierć”
W raporcie przytoczono liczne niedawne przykłady szkodliwych informacji utrudniających reakcję kryzysową. Podczas powodzi w Walencji w 2024 r. fałszywe narracje w Internecie oskarżały Hiszpański Czerwony Krzyż o przekierowanie pomocy dla migrantów, co z kolei podsyciło „ksenofobiczne ataki na wolontariuszy” – stwierdziła IFRC.
W Sudanie Południowym pogłoski o tym, że agencje humanitarne rozdają zatrutą żywność, „spowodowały, że ludzie unikali pomocy ratującej życie” i doprowadziły do gróźb pod adresem personelu Czerwonego Krzyża.
W Libanie fałszywe twierdzenia, że ochotnicy rozprzestrzeniają Covid-19, faworyzując niektóre grupy w udzielaniu pomocy i dostarczając niebezpieczne szczepionki przeciw cholerze, podważają zaufanie i zagrażają bezbronnym społecznościom, stwierdziła IFRC.
Z kolei w Bangladeszu podczas niepokojów politycznych wolontariusze spotkali się z „powszechnymi oskarżeniami o bezczynność i przynależność polityczną”, co doprowadziło do nękania i utraty reputacji – dodała.
Podobne zdarzenia zostały zarejestrowane przez IFRC w Sudanie, Birmie, Peru, Stanach Zjednoczonych, Nowej Zelandii, Kanadzie, Kenii i Bułgarii. W raporcie podkreślono, że około 94 procent klęsk żywiołowych poradziły sobie władze krajowe i społeczności lokalne, bez interwencji międzynarodowej.
„Jednakże wolontariusze, lokalni przywódcy i media społeczne są często najbardziej zaufanymi posłańcami, działają oni w coraz bardziej wrogim i spolaryzowanym środowisku informacyjnym” – stwierdziła IFRC.
Federacja wezwała rządy, firmy technologiczne, agencje humanitarne i podmioty lokalne do uznania, że wiarygodne informacje „to sprawa życia i śmierci”.
„Bez zaufania ludzie mają mniejsze szanse na przygotowanie się, szukanie pomocy lub stosowanie się do wskazówek ratujących życie; dzięki niemu społeczności działają razem, amortyzują wstrząsy i skuteczniej wracają do zdrowia” – stwierdził Chapagain.
Organizacja wezwała platformy technologiczne, aby w sytuacjach kryzysowych traktowały priorytetowo wiarygodne informacje z zaufanych źródeł i przejrzyście moderowały szkodliwe treści. Stwierdzono także, że agencje humanitarne muszą uczynić przygotowanie do radzenia sobie z dezinformacją „podstawową funkcją” swoich działań, korzystając z wyszkolonych zespołów i analityków.
Opublikowano w Dawn, 6 marca 2026 r
