KOPENHAGA: We wtorek duński Sąd Najwyższy rozpoczął rozpatrywanie argumentów w pozwie złożonym przez cztery organizacje humanitarne, które oskarżają kraj o naruszenie prawa międzynarodowego poprzez eksport broni do Izraela.
W kwietniu 2025 r. sąd niższej instancji odrzucił pozew wniesiony przeciwko duńskiemu ministerstwu spraw zagranicznych i policji krajowej przez palestyńskie stowarzyszenie praw człowieka Al-Haq, ActionAid Denmark oraz duńskie oddziały Amnesty International i Oxfam.
Organizacje zarzucają, że Dania łamie swoje międzynarodowe zobowiązania, sprzedając izraelskie części do myśliwców odrzutowych F-35, biorąc pod uwagę to, co urzędnik Amnesty International nazwał izraelskimi „zbrodniami wojennymi i ludobójstwem” w Strefie Gazy.
Sąd Najwyższy zajmie się wyłącznie kwestią, czy organizacje mają prawo badać przed sądami legalność sprzedaży broni przez Danię.
Kopenhaga stwierdza, że stanowisko kraju skandynawskiego w sprawie kontroli eksportu jest „zgodne z obowiązującymi zobowiązaniami wynikającymi z prawa UE i prawa międzynarodowego”
Wschodni Wysoki Trybunał stwierdził w orzeczeniu z kwietnia 2025 r., do którego dotarła ta agencja informacyjna, że nie można uznać, że skarżący „nie mogą zostać uznani za dotkniętych w tak bezpośredni, indywidualny i konkretny sposób, że spełniają oni ogólne warunki prawa duńskiego dotyczące ich prawa do wszczęcia postępowania”.
Jeśli cała czwórka wygra sprawę przed Sądem Najwyższym, zamierzają pójść dalej i zakwestionować legalność sprzedaży broni przez Danię Izraelowi.
„Dokumentacja Amnesty International pokazuje, że Izrael popełnia zbrodnie wojenne i ludobójstwo na Palestyńczykach w Gazie” – powiedziała Dina Hashem, urzędniczka Amnesty International w Danii.
„Zgodnie z Traktatem ONZ o handlu bronią i wspólnym stanowiskiem ONZ w sprawie eksportu broni państwa muszą odmówić wydania pozwolenia na eksport, jeśli istnieje wyraźne, nadrzędne ryzyko, że sprzęt ten może zostać wykorzystany do popełnienia poważnych naruszeń międzynarodowego prawa humanitarnego” – stwierdziła. „I to ryzyko jest wyraźnie obecne w Gazie”.
„Zgodnie”
W kwietniu duńskie ministerstwo spraw zagranicznych stwierdziło, że stanowisko kraju skandynawskiego w sprawie kontroli eksportu, w tym programu F-35, jest „zgodne z obowiązującymi zobowiązaniami z zakresu prawa UE i międzynarodowego”.
Duński pozew został złożony w marcu 2024 r., tuż po podobnym pozwie złożonym w Holandii przez koalicję organizacji humanitarnych.
Holenderski sąd w grudniu 2024 r. odrzucił żądania ugrupowań propalestyńskich dotyczące całkowitego zakazu eksportu do Izraela towarów, które można wykorzystać do celów wojskowych.
Sąd orzekł, że rząd przestrzega zasad regulujących handel bronią w kraju.
W Gazie Izrael i Hamas wielokrotnie oskarżały się nawzajem o naruszenie kruchego zawieszenia broni, które weszło w życie 10 października 2025 r. po dwóch latach wojny.
Według ministerstwa zdrowia w kontrolowanej przez Hamas Strefie Gazy, co ONZ uznało za wiarygodne, od tego czasu zginęło co najmniej 618 Palestyńczyków.
Według armii izraelskiej zginęło pięciu jej żołnierzy. Duński Sąd Najwyższy ma ogłosić swoje orzeczenie za około tydzień.
Opublikowano w Dawn, 11 marca 2026 r
