Polska rozpocznie stopniowe wycofywanie specjalnych przepisów dotyczących pobytu i świadczeń socjalnych przyznawanych Ukraińcom, którzy uciekli przed wojną z Rosją, i będzie podlegać standardowym przepisom prawnym obowiązującym dla cudzoziemców od marca – poinformował we wtorek rząd.
Rzecznik rządu Adam Szłapka powiedział, że decyzja ta odzwierciedla bardziej stabilną sytuację, jaka panuje prawie cztery lata po wprowadzeniu środków nadzwyczajnych w 2022 roku. Dodał, że większość Ukraińców w Polsce pracuje, a ich dzieci uczęszczają do szkół, co pozwala władzom odejść od tymczasowych rozwiązań.
W ramach nowego systemu Ukraińcy będą uprawnieni do uzyskania trzyletniego zezwolenia na pobyt na podstawie ogólnych przepisów dotyczących cudzoziemców. Dostęp do publicznej opieki zdrowotnej będzie ograniczony do nieletnich, osób pracujących i osób mieszkających w zbiorowym zakwaterowaniu, natomiast niepracujący dorośli będą korzystać z opieki zdrowotnej na takich samych zasadach jak pozostali cudzoziemcy bez pracy.
Uprawnienie do podstawowego systemu świadczeń rodzinnych w Polsce nadal będzie uzależnione od uczestnictwa rodziców w rynku pracy.
Aby uniknąć zakłóceń, rząd wprowadził środki przejściowe, obejmujące m.in. dokończenie wypłat zatwierdzonych już świadczeń rodzinnych, rozliczenie środków przekazanych władzom lokalnym oraz przedłużenie ważności wiz i zezwoleń na pobyt do 4 marca przyszłego roku.
Wsparcie edukacyjne, takie jak dodatkowe zajęcia z języka polskiego, programy szkół przygotowawczych oraz uproszczone zasady zatrudniania nauczycieli i asystentów międzykulturowych, będzie obowiązywać do końca roku szkolnego 2025–2026.
Grupy biznesowe ostrzegały, że wycofanie się ze specjalnego prawa może zaszkodzić rynkowi pracy, który od 2022 roku przyjął ponad milion Ukraińców. Szłapka powiedział, że rząd nie spodziewa się negatywnych skutków gospodarczych, podkreślając znaczenie ukraińskich pracowników dla gospodarki.
Polska przyjmuje największą liczbę ukraińskich uchodźców w Unii Europejskiej. Zmiana polityki oznacza przejście od środków kryzysowych do długoterminowej integracji, a jednocześnie odzwierciedla wewnętrzną presję na normalizację dostępu do świadczeń socjalnych i wydatków publicznych.
