Chroń nasze wiadomości przed reklamami i zaporami, przekazując darowiznę na wsparcie naszej pracy!
Notatki z Polski są prowadzone przez niewielki zespół redakcyjny i wydawane przez niezależną fundację non-profit, która utrzymuje się z datków naszych czytelników. Bez Waszego wsparcia nie możemy zrobić tego, co robimy.
Podczas przemówienia w Auschwitz z okazji rocznicy wyzwolenia obozu, która jest również obchodzona jako Międzynarodowy Dzień Pamięci o Holokauście, polski prezydent Karol Nawrocki ponowił wezwanie do zapłaty przez Niemcy reparacji wojennych Polsce.
„Do dziś państwo niemieckie nie wypłaciło Polsce odszkodowań za zło II wojny światowej” – oświadczył Nawrocki, konserwatysta, który objął urząd w zeszłym roku.
“Nie tak buduje się świat pokoju. Za każdą zbrodnię i każdą wojnę trzeba po prostu zapłacić i przeprosić. Tylko wtedy będziemy mogli poczuć, że spełniliśmy swój obowiązek. “
Prezydent RP @NawrockiKn: Państwo niemieckie nie wypłaciło jeszcze Polsce odszkodowań za zło II wojny światowej. Nie tak buduje się świat pokoju. Za każdą zbrodnię i każdą wojnę trzeba po prostu zapłacić i za nie przeprosić. Tylko wtedy będziemy mogli poczuć, że osiągnęliśmy…
— Kancelaria Prezydenta RP (@pężpl) 27 stycznia 2026 r
W tym roku Nawrocki, historyk akademicki, wcześniej dyrektor Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku, jako prezydent po raz pierwszy upamiętni Dzień Pamięci o Holokauście.
Nazistowskie Niemcy zamordowały ponad milion osób, w większości Żydów, w obozie, który założyli w 1940 r. na okupowanych terenach Polski, które po wojnie ponownie stały się częścią Polski.
„Polska jest kustoszem prawdy o niemieckich zbrodniach i kustoszem prawdy o ofiarach, które tu zginęły, jest ich ponad milion” – oświadczył Nawrocki. „Auschwitz pozostaje symbolem całkowitej dehumanizacji, całkowitego barbarzyństwa, była zorganizowaną przez Niemców fabryką śmierci”.
Jednak po wojnie – przekonywał prezydent – „pamiętaliśmy o ofiarach, ale zapomnieliśmy o sprawcach”. Twierdził, że tylko 15% sprawców obozów nazistowskich zostało postawionych przed sądem. Tymczasem państwo niemieckie nie wypłaciło Polsce reparacji.
W 2021 roku Polska, rządzona wówczas przez narodowo-konserwatywną partię Prawo i Sprawiedliwość (PiS), zażądała od Niemiec zapłaty 1,3 biliona dolarów odszkodowań za szkody wyrządzone podczas wojny. Niemcy odrzuciły to twierdzenie, argumentując, że kwestia reparacji została w przeszłości prawnie rozwiązana.
PiS stracił władzę w 2023 r., a obecny polski rząd nie dochodzi roszczeń odszkodowawczych. Uczynił to jednak Nawrocki, powiązany z PiS, m.in. podczas ubiegłorocznej wizyty w Berlinie.
W swoim dzisiejszym przemówieniu w Auschwitz Nawrocki wielokrotnie podkreślał, że to Niemcy jako naród są odpowiedzialne za nazistowskie okrucieństwa.
„To naród niemiecki poparł ideologię narodowego socjalizmu i doprowadził do dojścia Adolfa Hitlera do władzy” – oświadczył. „To naród niemiecki i państwo niemieckie doprowadziły do zbrodni, którą znamy jako Holokaust”.
Prezydent Polski @NawrockiKn podczas rozmów w Berlinie z kanclerzem @_FriedrichMerz wezwał Niemcy do wypłaty Polsce reparacji wojennych.
W odpowiedzi Niemcy powtórzyły, że uważają sprawę za prawnie rozstrzygniętą i nie przysługują żadne odszkodowania https://t.co/sX07qtCFRL
— Notatki z Polski (@notesfrompoland) 16 września 2025
Nawrocki zauważył również, że zanim w 1941 r. rozpoczęły się systematyczne masowe mordy na Żydach, miał miejsce – by użyć słów historyka Richarda C. Lukasa – „zapomniany Holokaust” na etnicznych Polakach dokonany przez nazistowskie Niemcy i Związek Radziecki po tym, jak najechały one i okupowały Polskę w 1939 r.
Przypomniał, że w pierwszym transporcie więźniów do Auschwitz w 1940 r. znalazło się 728 Polaków. Drugą co do wielkości grupą ofiar obozu, po Żydach, byli etniczni Polacy.
Polski prezydent argumentował, że gdyby świat zachodni nie okazał „obojętności” na zbrodnie popełniane na Polakach na początku wojny, być może w późniejszych okrucieństwach nie doszłoby do zbrodni. „Auschwitz mogłoby nie dojść do skutku, gdyby reakcja była odpowiednia znacznie wcześniej”.
„Naszym obowiązkiem jest pamiętać o tragedii Holokaustu, ale także pamiętać o tym, co wydarzyło się przed 1939 r. i przed 1942 r.… (i) o tym, co wydarzyło się po 1945 r.”, kiedy Polska znalazła się pod brutalnymi rządami komunistycznymi, wspieranymi przez Sowietów, powiedział polski prezydent.
Polska pokrywa niemal wszystkie koszty utrzymania na swoim terytorium byłych nazistowskich obozów. Wydały na to więcej, niż Niemcy wypłaciły odszkodowania polskim ofiarom wojny
Najwyższy czas, aby Niemcy sfinansowały ochronę zabytków – przekonuje @W_Kononczuk https://t.co/08nf4c2jMz
— Notatki z Polski (@notesfrompoland) 25 stycznia 2026
Po swoim przemówieniu Nawrocki wziął udział w uroczystości upamiętniającej ofiary obozu, w której uczestniczyli ocaleni z Holokaustu oraz minister kultury Marta Cienkowska.
Prezydent, który był honorowym patronem dzisiejszych uroczystych wydarzeń w Auschwitz, w którym obecnie mieści się polskie muzeum państwowe, złożył następnie znicz w imieniu ocalałych pod Międzynarodowym Pomnikiem Ofiar Faszyzmu, który znajduje się na terenie byłego obozu.
Notatki z Polski są prowadzone przez niewielki zespół redakcyjny i wydawane przez niezależną fundację non-profit, która utrzymuje się z datków naszych czytelników. Bez Waszego wsparcia nie możemy zrobić tego, co robimy.
Zdjęcia: Mikołaj Bujak/KPRP
Daniel Tilles jest redaktorem naczelnym Notatek z Polski. Pisał o sprawach polskich dla szerokiej gamy publikacji, m.in. Foreign Policy, POLITICO Europe, EUobserver i Dziennika Gazety Prawnej.
