Chroń nasze wiadomości przed reklamami i zaporami, przekazując darowiznę na wsparcie naszej pracy!
Notatki z Polski są prowadzone przez niewielki zespół redakcyjny i wydawane przez niezależną fundację non-profit, która utrzymuje się z datków naszych czytelników. Bez Waszego wsparcia nie możemy zrobić tego, co robimy.
Polski rząd zatwierdził projekt ustawy, która zakończy specjalne wsparcie udzielane ukraińskim uchodźcom, które wprowadzono po tym, jak w 2022 r. zaczęły napływać do nich miliony uchodźców po masowej inwazji Rosji. W Polsce przebywa dziś prawie milion ukraińskich uchodźców.
„Po prawie czterech latach sytuacja jest bardziej stabilna” – powiedział we wtorek na konferencji prasowej rzecznik rządu Adam Szłapka, ogłaszając plany. „Nie mamy już do czynienia z tak dużą, jednoczesną falą uchodźców”.
„Większość (ukraińskich uchodźców) przebywających w Polsce pracuje, ich dzieci uczęszczają do szkoły” – dodał. „Możemy teraz wycofać te nadzwyczajne środki i przejść od rozwiązań tymczasowych do rozwiązań systemowych”.
OGŁOSZENIE | Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy wygaszającej przepisy ukraińskiej specustawy
Nowe regulacje #MSWiA, nad którymi będzie debatował Sejm, będą stopniowo wycofywać specjalne regulacje dla uchodźców z Ukrainy, zachowując przy tym tymczasową ochronę… pic.twitter.com/1sBD88XNw7
— MSWiA (@MSWiA_GOV_PL) 20 stycznia 2026
W marcu 2022 r. Polska podjęła specjalne działania mające na celu wsparcie ukraińskich uchodźców, którzy w tym czasie masowo napływali do Polski. Od tego czasu ustawodawstwo było wielokrotnie rozszerzane.
Jednak w ubiegłym roku była ona przedmiotem sporu politycznego pomiędzy rządem a nowo wybranym prezydentem Karolem Nawrockim, sprzymierzonym z prawicową opozycją.
W sierpniu Nawrocki zawetował rządową ustawę rozszerzającą wsparcie na dotychczasowych zasadach, argumentując, że niesprawiedliwie „uprzywilejowuje” ona Ukraińców w stosunku do innych grup. Ostatecznie osiągnął z rządem kompromis, który przedłużył wsparcie do marca 2026 r., ale uzależnił dostęp do niektórych świadczeń od zatrudnienia.
Prezydent dał też do zrozumienia, że to ostatni raz, kiedy wyrazi zgodę na przedłużenie specjalnego wsparcia dla Ukraińców. „Trzeba przejść do normalnych warunków, czyli traktować obywateli Ukrainy w Polsce tak samo, jak wszystkich innych cudzoziemców” – powiedział szef jego sztabu Zbigniew Bogucki.
Prezydent @NawrockiKn podpisał rządowy projekt ustawy rozszerzający wsparcie dla ukraińskich uchodźców w Polsce, ale uzależniający dostęp do niektórych świadczeń socjalnych dla nich i innych cudzoziemców od posiadania pracyhttps://t.co/mt5vcT7ZDU
— Notatki z Polski (@notesfrompoland) 26 września 2025
Nowe rozwiązania, które zostały uzgodnione we wtorek przez rząd, ale muszą jeszcze zostać zatwierdzone przez parlament i prezydenta, wejdą w życie w marcu 2026 roku. Natychmiast zakończą niektóre formy specjalnego wsparcia dla Ukraińców, a inne wycofują się do marca 2027 roku.
Zamiast tego ustawa wprowadziłaby „jeden, spójny system wsparcia dla wszystkich cudzoziemców objętych tymczasową ochroną w UE, niezależnie od obywatelstwa… obejmujący(-y) równy dostęp do świadczeń, rynku pracy i opieki zdrowotnej” – podaje biuro premiera Donalda Tuska.
Jednym z elementów projektu ustawy byłoby „stopniowe przechodzenie opieki zdrowotnej na zasady podobne do tych, jakie obowiązują obywateli polskich ((poprzez) składki i ubezpieczenia)” – ocenia MSW.
Uchodźcy ukraińscy nieposiadający ubezpieczenia zdrowotnego byliby traktowani tak samo jak nieubezpieczeni obywatele polscy. Wyjątki dotyczyłyby dzieci, kobiet w ciąży, ofiar przemocy i rannych żołnierzy.
Dodatkowo, z końcem bieżącego roku akademickiego zostaną zniesione specjalne rozwiązania mające pomóc ukraińskim dzieciom w adaptacji do polskiej szkoły – takie jak lekcje języka polskiego, kursy przygotowawcze i uproszczone zasady zatrudniania asystentów międzykulturowych.
Tymczasem zapewnienie zakwaterowania i wyżywienia byłoby ograniczone do grup szczególnie bezbronnych, takich jak osoby starsze lub niepełnosprawne.
Wygaśnie także obecne prawo Ukraińców do prowadzenia działalności gospodarczej na szczególnych zasadach, czyli na takich samych zasadach, jakie obowiązują obywateli polskich, zauważa „Gazeta Wyborcza”.
W pierwszych dziewięciu miesiącach 2022 roku w Polsce Ukraińcy założyli prawie 14 000 firm – podaje @PIE_NET_PL
W kwietniu ich liczba potroiła się po tym, jak rząd pozwolił Ukraińcom na prowadzenie firm na takich samych warunkach jak Polakom https://t.co/Gm0VfLeAIv
— Notatki z Polski (@notesfrompoland) 12 stycznia 2023
Niektóre grupy praw człowieka ostrzegły, że proponowane nowe środki idą za daleko i mogą pozostawić niektóre bezbronne grupy społeczne bez ochrony, a nawet zagrożone bezdomnością.
Helsińska Fundacja Praw Człowieka (HFPC) argumentuje, że zapis ustawy przyznający osobom chcącym uzyskać wsparcie 14-dniowy termin na złożenie wniosku o wydanie polskiego numeru identyfikacyjnego jest sprzeczny z prawem UE. Zauważają też, że dla części Ukraińców uzyskanie niezbędnej dokumentacji może być trudne ze względu na wojnę w ich ojczyźnie.
Podobne obiekty podniosła Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich – podaje „Gazeta Wyborcza”.
Pomimo zaskakującego terminu zgłaszania uwag przez organizacje społeczne, który może sugerować fikcję konsultacji społecznych i co spotkało się również z protestem HFPC, Fundacja zdecydowała się przedstawić skróconą opinię w sprawie tzw. ustaw… pic.twitter.com/ZeiN5rvyDe
— Helsińska Fundacja Praw Człowieka (@hfhrpl) 2 stycznia 2026 r
Tymczasem Konfederacja Lewiatan, lobby biznesowe reprezentujące dużych pracodawców, skrytykowała fakt, że planowane rozwiązania ograniczą możliwość zatrudniania Ukraińców w uproszczonej procedurze.
Ostrzegają, że może to „paraliżować rynek pracy”, zauważając, że Ukraińcy stanowią około 66% z około miliona zagranicznych pracowników w Polsce.
Lewiatan skrytykował także odebranie ochrony tymczasowej cudzoziemcom wyjeżdżającym z Polski na dłużej niż 30 dni, zauważając, że projekt ustawy nie przewiduje żadnego wyjątku dla pracowników delegowanych za granicę przez polskie firmy.
Do projektu ustawy można jeszcze wprowadzić poprawki w trakcie prac w parlamencie, w którym rząd ma większość. Po zatwierdzeniu przez parlament Nawrocki miałby wybór: podpisać ustawę, zawetować ją lub skierować do Trybunału Konstytucyjnego do rozpatrzenia.
Ukraińscy uchodźcy zwiększyli w zeszłym roku PKB Polski o 2,7%, nie zwiększając jednocześnie bezrobocia ani nie obniżając płac, wynika z raportu agencji ONZ @Refugees i @Deloitte
„Ktokolwiek uważa, że uchodźcy są obciążeniem dla gospodarki, powinien przemyśleć to jeszcze raz” – mówi @UNHCRPoland https://t.co/rOvtOvBNwG
— Notatki z Polski (@notesfrompoland) 12 czerwca 2025
Choć początkowy masowy przyjazd ukraińskich uchodźców do Polski w 2022 r. spowodował masową falę wsparcia ze strony Polaków, z których wielu gościło uchodźców we własnych domach, nastroje ostatnio odwróciły się przeciwko nim.
Z opublikowanego w tym miesiącu sondażu państwowej agencji badawczej CBOS wynika, że odsetek Polaków sprzeciwiających się przyjęciu ukraińskich uchodźców wzrósł do 46%, najwyższego poziomu w historii.
We wrześniu sondaż United Surveys dla Wirtualnej Polski wykazał, że 37% Polaków negatywnie ocenia obecność Ukraińców w Polsce, w porównaniu z 29,5% dwa lata wcześniej.
Odsetek Polaków sprzeciwiających się przyjęciu ukraińskich uchodźców osiągnął najwyższy w historii poziom 46%, w porównaniu z 3% w następstwie inwazji Rosji na pełną skalę.
Inne najnowsze badania również wykazały spadek sympatii Polaków do Ukraińców https://t.co/DLPGY2ToZG
— Notatki z Polski (@notesfrompoland) 7 stycznia 2026
Notatki z Polski są prowadzone przez niewielki zespół redakcyjny i wydawane przez niezależną fundację non-profit, która utrzymuje się z datków naszych czytelników. Bez Waszego wsparcia nie możemy zrobić tego, co robimy.
Źródło zdjęcia głównego: Grzegorz Skowronek / Agencja Wyborcza.pl
Daniel Tilles jest redaktorem naczelnym Notatek z Polski. Pisał o sprawach polskich dla szerokiej gamy publikacji, m.in. Foreign Policy, POLITICO Europe, EUobserver i Dziennika Gazety Prawnej.
