• Lider Al-Kaidy zgodził się na piśmie na relokację do września 2011 r. • Dwaj bracia udzielający mu schronienia złożyli wniosek o separację, powołując się na wyczerpanie • Agencja twierdzi, że jest całkowicie nieświadoma planu relokacji, twierdzi, że opóźniony nalot oznaczałby utratę okazji
WASZYNGTON: Dziesięć lat po operacji, w wyniku której zginął Osama bin Laden w Abbottabadzie, nowa relacja Centralnej Agencji Wywiadowczej (CIA) ujawnia, że przywódca Al-Kaidy omal nie wymknął się ze swojej kryjówki na kilka miesięcy przed nalotem USA.
Z oficjalnych danych CIA, zaktualizowanych o nowo przesłane dokumenty i opublikowanych w piątek, wynika, że Bin Laden aktywnie planował opuścić swoją kryjówkę w Abbottabadzie na kilka miesięcy przed amerykańską operacją, jednocześnie w dalszym ciągu kierując operacjami Al-Kaidy ze swojego kompleksu.
Z listów odzyskanych na terenie kompleksu wynika, że bin Laden zgodził się na piśmie na plan relokacji po ciągłych naciskach ze strony dwóch braci, którzy udzielali mu schronienia przez lata.
14 stycznia 2011 roku napisał oficjalny list, w którym przyznał się do napięć i wyraził wdzięczność braciom za dźwiganie, jak to określił, „dużego brzemienia” wynikającego z ich „ogromnej odpowiedzialności” za jego bezpieczeństwo.
W innym piśmie z 2 lutego 2011 r. Bin Laden potwierdził, że bracia „przez długi czas domagali się od nas separacji” i byli „wyczerpani” tym układem.
Zgodził się wycofać się z zadania i przekazać swoje ukrycie innym, planując przeprowadzkę i wymianę na wrzesień 2011 roku.
CIA zauważa, że ten plan relokacji był wówczas całkowicie nieznany wywiadowi USA. Urzędnicy dokonujący przeglądu obiektu uważali, że sytuacja jest stabilna, nieświadomi, że przygotowywano się już do wyjazdu bin Ladena.
„Gdyby decyzja o przeprowadzeniu nalotu została opóźniona, ta historia mogłaby mieć zupełnie inne zakończenie” – zauważyła CIA.
Dokumenty odrzucają ponadto pogląd, jakoby bin Laden w chwili swojej śmierci stał się jedynie postacią symboliczną.
CIA twierdzi, że pozostawał głęboko zaangażowany w planowanie operacyjne, przekazując Al-Kaidzie instrukcje strategiczne, operacyjne i taktyczne. Daleki od bycia figurantem, w ukryciu pozostawał przywódcą, kształtując kierunek, komunikację i priorytety grupy.
Droga do Abbottabad rozpoczęła się na długo przed samym nalotem. Po atakach z 11 września 2001 r. działania wywiadowcze kierowane przez CIA skupiły się na osobach powiązanych z siatką Bin Ladena.
Kluczowym przełomem było wyśledzenie zaufanego kuriera, identyfikowanego jedynie na podstawie jego kunyi (pseudonim operacyjny). Minęło wiele lat, zanim ten pseudonim udało się powiązać z prawdziwą tożsamością.
Do sierpnia 2010 roku wywiad połączył kuriera z siedzibą w Abbottabadzie, mieście w prowincji Khyber Pakhtunkhwa.
CIA oceniła ten związek jako wysoce nietypowy. Miał wysokie mury zwieńczone drutem kolczastym, podwójne bramy wjazdowe, nieprzezroczyste okna, brak widocznych połączeń internetowych i telefonicznych, a wszystkie śmieci raczej spalano niż zbierano. Wydawało się również, że dwaj zarejestrowani właściciele nie mają widocznego źródła dochodu uzasadniającego tak duże miejsce zamieszkania.
Czynniki te skłoniły analityków wywiadu do oceny, że obiekt prawdopodobnie służył do ukrywania Bin Ladena i kuriera.
Po zidentyfikowaniu celu zintensyfikowano przygotowania. Operacja kierowana przez CIA obejmowała budowę pełnowymiarowej repliki kompleksu w naturalnej wielkości, z ruchomymi ścianami wewnętrznymi w celu symulacji możliwych układów i przygotowania zespołów szturmowych do dowolnej konfiguracji wewnętrznej.
Nalot został zatwierdzony przez prezydenta USA Baracka Obamę w dniu 29 kwietnia 2011 r. jako starannie skalibrowana operacja chirurgiczna mająca na celu zminimalizowanie ofiar wśród ludności cywilnej, zmniejszenie ryzyka dla osób niewalczących na terenie kompleksu i okolic oraz zwiększenie prawdopodobieństwa potwierdzenia tożsamości bin Ladena.
W dniu 2 maja 2011 r. amerykańskie helikoptery do operacji specjalnych wyleciały z Afganistanu i przybyły do kompleksu w Abbottabad około godziny 12:30 czasu pakistańskiego. Jeden helikopter rozbił się po przybyciu na miejsce, ale atak był kontynuowany bez opóźnień.
Bin Laden znajdował się na trzecim piętrze i został zabity w ciągu około dziewięciu minut od starcia. Następnie jego ciało przeniesiono na pierwsze piętro i zabezpieczono.
Zespoły szturmowe odzyskały z kompleksu duży zbiór dokumentów i materiałów cyfrowych do analizy wywiadowczej. Zapasowy helikopter zabrał pozostały personel i materiały, a rozbity helikopter został zniszczony na miejscu.
Prezydent Obama, monitorując operację z pokoju sytuacyjnego, podczas całego nalotu otrzymywał aktualne informacje, w tym wstępne potwierdzenie tożsamości bin Ladena, a następnie dalszą weryfikację.
Po operacji tożsamość bin Ladena została potwierdzona wieloma niezależnymi metodami.
CIA opisuje nalot jako operację chirurgiczną mającą na celu ograniczenie szkód ubocznych i zapewnienie dokładnej identyfikacji w kontrolowanych warunkach.
Dane wywiadowcze odzyskane z kompleksu zostały później przeanalizowane przez wieloagencyjną grupę zadaniową kierowaną przez CIA. Materiał zapewnił wgląd w działalność Al-Kaidy, komunikację wewnętrzną, podmioty stowarzyszone i przyszłe zamiary.
Kalendarium CIA odnotowuje również, że ciało Bin Ladena zostało później pochowane w morzu z USS Carl Vinson na północnym Morzu Arabskim w dniu 2 maja 2011 r.
CIA stwierdza, że śmierć bin Ladena stanowiła kamień milowy w kierowanej przez USA kampanii przeciwko Al-Kaidzie. Opisywano go jako założyciela organizacji i jedynego Amira, mającego kluczowe znaczenie dla jej tożsamości, możliwości pozyskiwania funduszy i globalnego ukierunkowania operacyjnego.
Agencja podkreśla, że sukces misji był efektem lat nieprzerwanej pracy wywiadowczej po 11 września, koordynowanej przez Wspólnotę Wywiadowczą i partnerów wojskowych.
„CIA znajdowała się w centrum tego wszystkiego” – stwierdza raport, podkreślając jej rolę w kierowaniu gromadzeniem, analizowaniem i oceną operacyjną danych wywiadowczych, które doprowadziły do Abbottabad.
Opublikowano w Dawn, 3 maja 2026 r
