• twierdzi, że cyberprzestępczość i przepisy antyterrorystyczne mają za zadanie uciszyć głosy; władze wycofują reklamy z krytycznych gazet • ostrzega, że świat stoi w obliczu bezprecedensowego kryzysu praw; przytacza wykorzystanie sztucznej inteligencji, technologii do rozszerzania nadzoru i ograniczania sprzeciwu w Internecie
LONDYN: Globalna organizacja zajmująca się prawami człowieka Amnesty International opublikowała we wtorek swój roczny raport, w którym stanowczo ostrzega, że świat stoi w obliczu „najtrudniejszego momentu”, ponieważ podstawowe prawa człowieka są przedmiotem bezpośredniego i nasilającego się ataku na całym świecie.
Sekretarz Generalna Amnesty Agnès Callamard stwierdziła, że raport „Stan praw człowieka na świecie 2026” wyznacza moment zasadniczo odmienny, odzwierciedlający nie stopniową erozję, ale głęboki kryzys globalny.
„To, co wyróżnia ten moment jako zasadniczo odmienny, to fakt, że nie dokumentujemy już erozji na krawędziach układu” – powiedział Callamard. „To bezpośredni atak na podstawy praw człowieka i międzynarodowy porządek oparty na zasadach, dokonany przez najpotężniejszych aktorów w celu kontroli, bezkarności i zysku”.
W liczącym ponad 400 stronach raporcie zawierającym ustalenia dotyczące 144 krajów poczesne miejsce zajmował Pakistan, opisując szczegółowo utrzymujący się wzorzec ograniczeń swobód obywatelskich, w tym ograniczenia wolności słowa, pokojowych zgromadzeń i udziału w życiu politycznym.
Karta raportu dotycząca praw Pakistanu
Amnesty International zauważyła, że zmiany w przepisach antyterrorystycznych i wypowiedziach internetowych w Pakistanie znacząco wpłynęły na wolność słowa i pokojowe zgromadzenia, prowadząc do zatrzymań dziennikarzy, działaczy i członków opozycji.
Jeśli chodzi o zmiany legislacyjne, w raporcie wskazano na 27. poprawkę, która, jak stwierdzono, „znacznie podważa niezależność wyższej władzy sądowniczej i zapewnia szeroki immunitet szefom sił zbrojnych i prezydentowi”.
Władze w dalszym ciągu stosowały przepisy dotyczące zatrzymania, a także przepisy dotyczące cyberprzestępczości i terroryzmu, aby tłumić wolność słowa. W raporcie przytoczono cenzurę treści internetowych, w tym arbitralne zamykanie stron przez Pakistański Urząd Telekomunikacji (PTA), i zauważono, że Pakistan zaktualizował swój system monitorowania sieci, korzystając z technologii pochodzącej z Chin. Wspomniano także, że władze selektywnie wycofywały reklamy z gazet w ramach odwetu za krytyczne doniesienia.
Wymuszone zaginięcia pozostały poważnym problemem. Protesty działaczy Beludżów w Beludżystanie i Sindh zostały stłumione, a podczas protestu Komitetu Jakjethi Beludżów w dniu 21 marca wzywającego do uwolnienia aktywistów zaginionych siłą organy ścigania zabiły trzech protestujących.
Jeśli chodzi o rozprawienie się z opozycyjną PTI, w raporcie stwierdzono, że ponad 100 przywódców i działaczy PTI zostało skazanych przez sądy antyterrorystyczne w sprawach związanych z protestami z 9 maja 2023 r.
Wśród skazanych znaleźli się przywódcy opozycji Omer Ayub i Shibli Faraz, MNA Zartaj Gul i aktywistka Khadija Shah.
Założyciel PTI, Imran Khan, przebywał w więzieniu pod zarzutem „oskarżeń motywowanych politycznie” – czytamy w raporcie, powołując się na to, że przetrzymywano go w izolatce i odmówiono mu dostępu do pomocy prawnej.
Przemoc wobec kobiet nie słabła. W raporcie przytoczono informację, że organizacja Sahil odnotowała 25-procentowy wzrost liczby zgłoszonych przypadków w ciągu 11 miesięcy.
Dziennikarze i obrońcy praw człowieka byli często celem pakistańskiej ustawy o przestępstwach elektronicznych (Peca). W raporcie wskazano, że dziennikarzom Asada Toora i Sohraba Barkata zakazano opuszczania kraju, a Barkatowi postawiono później zarzuty pod zarzutem Pecy.
Stwierdzono, że obrońcy praw człowieka, tacy jak Imaan Mazari i Hadi Ali Chatta, zostali oskarżeni o naruszenie prawa karnego za posty w mediach społecznościowych, co budzi wątpliwości dotyczące należytego procesu. Napięcia z Indiami doprowadziły do większej liczby aresztowań w związku z wyrażaniem opinii w Internecie. W raporcie zwrócono również uwagę na celowość działaczy ze społeczności marginalizowanych.
Globalne trendy
Poza Pakistanem raport nakreślił ponury obraz globalnego krajobrazu, zauważając narastający konflikt na Bliskim Wschodzie jako „produkt popadnięcia w bezprawie”.
Na Bliskim Wschodzie Amnesty International powtórzyła swoje ustalenia, że Izrael dopuścił się zbrodni wojennych i zbrodni przeciwko ludzkości przeciwko Palestyńczykom w Gazie.
W Indiach w raporcie podkreślono wykorzystanie przepisów dotyczących bezpieczeństwa narodowego do zatrzymywania działaczy i tłumienia sprzeciwu, zwracając uwagę na kurczenie się przestrzeni dla społeczeństwa obywatelskiego i atakowanie społeczności mniejszościowych.
Analiza Amnesty International podkreśliła zbieżność kryzysów, w tym konfliktów zbrojnych na Ukrainie, w Sudanie i Birmie, charakteryzujących się powszechnymi naruszeniami prawa międzynarodowego. Odnotowała także nasilenie praktyk autorytarnych w krajach tradycyjnie demokratycznych, czego przykładem są doniesienia o tłumieniu protestów w Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych.
W raporcie podkreślono także dyskryminację systemową, zauważając, że uchodźcy, migranci i społeczności rasistowskie poniosły ciężar restrykcyjnej polityki. Nasiliła się przemoc ze względu na płeć, a nierówności gospodarcze i katastrofy klimatyczne jeszcze bardziej zwiększyły podatność na zagrożenia.
Według Amnesty International technologia umożliwia represje poprzez wzmożony nadzór i cenzurę w Internecie, a niekontrolowany rozwój sztucznej inteligencji może utrwalić obecne nadużycia.
Pomimo ponurej oceny w raporcie wskazano na obszary oporu ze strony ruchów społeczeństwa obywatelskiego i wyzwań prawnych.
Opublikowano w Dawn, 21 kwietnia 2026 r
