PARYŻ: Sześciu Gruzinów zostało skazanych we Francji na kary do siedmiu lat więzienia w związku z kradzieżą z prestiżowych francuskich bibliotek rzadkich wydań rosyjskich klasyków literatury, w tym XIX-wiecznego luminarza Aleksandra Puszkina.
Proces jest najnowszą sprawą mającą na celu wymierzenie sprawiedliwości w związku z serią podobnych napadów, jakie miały miejsce w ostatnich latach na biblioteki w całej Europie, co do których istnieje podejrzenie, że są dziełem zorganizowanej sieci mającej potencjalne powiązania z Rosją.
Złodzieje zrabowali rzadkie rosyjskie klasyki warte łącznie miliony dolarów, w tym XIX-wiecznych wielkich literatów Puszkina, Mikołaja Gogola i Michaiła Lermontowa.
Sześciu oskarżonych – pięciu mężczyzn i kobieta – uznano w nocy z piątku na sobotę za winnych spisku kryminalnego z zamiarem popełnienia przestępstwa, a niektórych zgwałcono za kradzież wystawionych dóbr kultury. Dwóch zostało skazanych zaocznie, gdyż zostali już aresztowani w rodzinnej Gruzji, która nie dokonuje ekstradycji swoich obywateli.
Inna para – zidentyfikowana jedynie jako Micheil Z. i Beqa T. – została już skazana i osadzona w więzieniu w innych krajach za podobne przestępstwa i tymczasowo przekazana Francji. Micheil Z., lat 50, został skazany na najcięższą karę siedmiu lat więzienia i zakaz stawiania stopy na francuskiej ziemi po zwolnieniu i deportacji. Został już skazany w zeszłym roku na Litwie na trzy lata i cztery miesiące więzienia za zorganizowaną kradzież XIX-wiecznych publikacji o wartości 606 000 euro (698 000 dolarów).
Beqa T. (49 l.) odbył karę czterech lat więzienia oprócz trzech lat i sześciu miesięcy więzienia, które odbył już w Estonii. W swoich uwagach prokurator podkreślił, że kradzież sześciu oskarżonych była „masowa, zorganizowana, zaplanowana i przeprowadzona ze skrupulatnością i cynizmem”.
Rosyjski pierścień?
Kradzieże, które dotknęły także Niemcy, Szwajcarię i Czechy, stały się bodźcem do utworzenia wspólnego zespołu dochodzeniowo-śledczego w ramach agencji koordynujących policję i wymiar sprawiedliwości Unii Europejskiej, Europolu i Eurojustu, co doprowadziło do kilku aresztowań w 2024 r.
Do zbrodni we Francji doszło w 2023 r. w Bibliotece Diderot w Ecole Normale Superieure (ENS) we wschodnim Lyonie oraz w Bibliotece Narodowej Francji (BnF) i Uniwersyteckiej Bibliotece Języków i Cywilizacji (BULAC) w Paryżu.
Według śledczych złodzieje udali się do bibliotek, aby zapoznać się z rzadkimi i cennymi dziełami, fotografując je i zmierząc, a później wrócili, aby zastąpić je praktycznie niewykrywalnymi kopiami.
W okresie od marca do października 2023 r. Micheil Z. 40 razy zwracał się do BnF z prośbą o dostęp do rękopisów, głównie Puszkina, twierdząc, że prowadzi badania nad demokracją w XIX-wiecznej literaturze rosyjskiej. W listopadzie biblioteka zorientowała się, że dziewięć dzieł zastąpiono kopiami, co spowodowało szacunkową stratę na 650 000 euro.
W czerwcu 2024 r. rosyjski dom aukcyjny Litfond umieścił w swoim katalogu drugie wydanie „Więźnia Kaukazu” Puszkina, książki odpowiadającej egzemplarzowi skradzionemu BnF. Dom aukcyjny powiedział władzom francuskim, że posiada dokumentację potwierdzającą nabycie książki od właściciela w Rosji w latach 2014–2015. W ocenie sędziów śledczych kradzieże mogą mieć związek z chęcią repatriacji rosyjskiego dziedzictwa kulturowego w czasie, gdy stosunki Moskwy z Europą stają się coraz bardziej napięte w związku z rosyjską inwazją na Ukrainę.
Opublikowano w Dawn, 14 czerwca 2026 r