Chroń nasze wiadomości przed reklamami i zaporami, przekazując darowiznę na wsparcie naszej pracy!
Notatki z Polski są prowadzone przez niewielki zespół redakcyjny i wydawane przez niezależną fundację non-profit, która utrzymuje się z datków naszych czytelników. Bez Waszego wsparcia nie możemy zrobić tego, co robimy.
Belgijski sąd nakazał Polsce zapłacić amerykańskiemu gigantowi farmaceutycznemu Pfizer około 1,3 miliarda euro (5,6 miliarda złotych) za szczepionki przeciwko Covid-19 zamówione przez Komisję Europejską w imieniu państw członkowskich w czasie pandemii, których jednak polski rząd później odmówił.
Ministerstwo zdrowia Polski zauważa, że od wyroku można jeszcze odwołać się i zastrzegło, że „wykorzysta wszelkie dostępne środki prawne, aby zmienić tę decyzję i bronić swoich interesów”. Tymczasem premier Donald Tusk obarczył winą za tę sytuację poprzedni rząd.
1 kwietnia 2026 roku Francuskojęzyczny Sąd Pierwszej Instancji w Brukseli (Wydział Cywilny, IV Izba) wydał prawomocny wyrok w sprawie z powództwa Pfizer Export przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej. Sprawa dotyczy umowy zawartej przez Komisję Europejską z firmą Pfizer w 2021 roku… pic.twitter.com/mqH4keCjyj
— Ministerstwo Zdrowia (@MZ_GOV_PL) 1 kwietnia 2026 r
Sprawa sięga szczytu pandemii, kiedy Komisja Europejska w 2021 roku zamówiła w imieniu państw członkowskich miliardy dawek szczepionek, w tym od firmy Pfizer, która miała za nie zapłacić.
Wkrótce potem Polska zaczęła otrzymywać swoją część zastrzyków, ale w kwietniu 2022 r. polski rząd pod przewodnictwem Prawa i Sprawiedliwości (PiS) powołał się na specjalną klauzulę umowną i ogłosił, że nie będzie już otrzymywać ani płacić za około 60 milionów pozostałych dawek.
Polska, która do tego czasu sprzedała lub przekazała część nadwyżek szczepionek, argumentowała, że liczba przypadków zakażeń Covid-19 spadła, a masowy napływ ukraińskich uchodźców po pełnej inwazji Rosji w lutym 2022 r. nadwyrężył jej finanse publiczne.
Rumunia podjęła później podobną decyzję o niezastosowaniu się do umowy. W 2023 roku Pfizer pozwał oba kraje w Belgii, kraju, w którym podpisano umowy. W toku sprawy Polska argumentowała również, że firma Pfizer potencjalnie nadużyła swojej pozycji rynkowej.
W środę sąd odrzucił te argumenty. Okazało się, że ani spadek zakażeń, ani wojna na Ukrainie nie uzasadniają decyzji o unieważnieniu lub modyfikacji umowy – podaje medyczny serwis informacyjny Rynek Zdrowia. Sąd dodał, że Polska nie udowodniła, że Pfizer nadużył swojej pozycji rynkowej.
Nakazał Polsce przyjęcie pozostałych dostaw szczepionek i zapłatę firmie Pfizer około 1,3 miliarda euro, a Rumunii także otrzymanie szczepionek i zapłatę gigantowi farmaceutycznemu 600 milionów euro.
Pfizer z zadowoleniem przyjął tę decyzję i wyraził nadzieję, że Polska i Rumunia zastosują się do niej. „Ta decyzja odzwierciedla znaczenie zobowiązań umownych, które leżały u podstaw skutecznej europejskiej reakcji na pandemię” – stwierdzono w oświadczeniu.
Polska i Rumunia nakazały zapłacić firmie Pfizer niezapłacone szczepionki przeciw Covid https://t.co/grAFJCwncc pic.twitter.com/Ob6NhuX5wn
— L’Echo (@lecho) 1 kwietnia 2026 r
Ministerstwo zdrowia potwierdziło orzeczenie, zaznaczając jednak, że Polsce przysługuje prawo do odwołania. Stwierdzono, że ministerstwo najpierw przeprowadzi „szczegółową analizę prawną” decyzji i skonsultuje się z innymi departamentami rządowymi przed podjęciem decyzji o dalszych krokach.
„Polska zamierza wykorzystać wszelkie dostępne jej środki prawne, aby zmienić to orzeczenie i bronić swoich interesów” – dodał resort.
Tymczasem Tusk, którego rząd doszedł do władzy w grudniu 2023 r., w poście w mediach społecznościowych oskarżył byłą administrację PiS, która, jego zdaniem, „zamówiła szczepionki przeciwko Covid-19, których nie zebrała i za które nie zapłaciła”.
„Polska, a co za tym idzie i my wszyscy, będziemy musieli zapłacić ponad sześć miliardów (zł) kar za skrajną głupotę PiS” – napisał Tusk.
Rząd Morawieckiego zamówił szczepionki na Covid, których nie otrzymał i za które nie zapłacił. Polska, a co za tym idzie i my wszyscy, za tę skrajną głupotę PiS będziemy musieli zapłacić ponad 6 miliardów złotych kar finansowych. I niestety nie jest to Prima Aprilis.
— Donald Tusk (@donaldtusk) 1 kwietnia 2026 r
W odpowiedzi Morawiecki oskarżył Tuska o „himalajską (poziom) hipokryzję”, publikując fragment wywiadu z 2021 r., w którym Tusk wyraził poparcie dla zakupu szczepionek przez Komisję Europejską.
Janusz Cieszyński, były wiceminister zdrowia PiS, dodał, że decyzję o zakupie szczepionek podjęła szefowa Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen. Zauważył, że państwa członkowskie mogą albo wykupić wszystkie dawki, albo „zostać z niczym”.
Chociaż początkowe wprowadzenie szczepionek na Covid w Polsce przebiegło bardzo dobrze, wkrótce zainteresowanie nimi spadło, a sondaże wykazały stosunkowo wysoki poziom sceptycyzmu wobec szczepionek w polskim społeczeństwie.
Przez większą część lat 2020 i 2021 Polska odnotowała jeden z najwyższych w UE wskaźników zgonów z powodu Covid-19, a dużą część ofiar śmiertelnych stanowiły osoby niezaszczepione.
Nowe dane ministerstwa zdrowia pokazują, że od początku października osoby nieszczepione były odpowiedzialne za 73% zgonów z powodu Covid-19 w Polsce.
Dane pokazują również, że 19% pielęgniarek i 8% lekarzy pozostaje nieszczepionych https://t.co/Y1a7SjrOks
— Notatki z Polski (@notesfrompoland) 13 grudnia 2021
Notatki z Polski są prowadzone przez niewielki zespół redakcyjny i wydawane przez niezależną fundację non-profit, która utrzymuje się z datków naszych czytelników. Bez Waszego wsparcia nie możemy zrobić tego, co robimy.
Źródło głównego zdjęcia: Sekretarz Obrony USA / domena publiczna / Wikimedia Commons (na licencji CC BY 2.0)
Olivier Sorgho jest starszym redaktorem w Notes from Poland zajmującym się polityką, biznesem i społeczeństwem. Wcześniej pracował dla Reutersa.
