Marine Stewardship Council (MSC), która stosuje system „niebieskiego zaznaczenia” mający na celu wskazanie zrównoważonego charakteru ryb, została oskarżona o tworzenie „iluzji” co do etycznego pozyskiwania po tym, jak badanie wykazało, że na zatwierdzonych przez nią statkach rybackich dochodzi do powszechnych nadużyć w pracy.
Naukowcy odkryli, że co piąty statek, którego załoga zgłosiła nadużycia Międzynarodowej Federacji Pracowników Transportu (ITF) w ciągu ostatnich pięciu lat, znajdował się na statkach poławiających owoce morza certyfikowane przez MSC jako zrównoważone.
Z badania wynika, że dziesięć z tych przypadków dotyczyło zarzutów popełnienia poważnych przestępstw. Należą do nich praca przymusowa, handel ludźmi i przymusowa kryminalizacja.
W sumie badacze zidentyfikowali 80 przypadków nadużyć w pracy na pokładach 72 statków w 25 łowiskach posiadających certyfikat MSC na całym świecie, od połowów plamiaka w Morzu Północnym w Szkocji po połowy tuńczyka na wyspach Pacyfiku.
Najczęstsze zgłaszane nadużycia dotyczyły niezapłaconych lub opóźnionych wynagrodzeń, ale obejmowały także nadmierne godziny pracy, przemoc, molestowanie lub groźby, odmowę opieki medycznej i niewolę za długi.
Program „niebieskiego znaku” MSC ma na celu wskazanie konsumentom, że ryby pochodziły ze źródeł zrównoważonych, ale organizacja twierdzi, że „nie rości sobie prawa do zapewnienia zabezpieczenia społecznego”. Fot.: Imago/Alamy
ITF, który zlecił badanie, stwierdził, że nadużycia zgłoszone na pokładach statków typu „blue tick” są prawdopodobnie niedoszacowane, ponieważ badacze wykorzystali jedynie dane ITF dotyczące 354 statków. Związki krajowe, organizacje żeglarskie i inne władze morskie również regularnie otrzymywały zgłoszenia o nadużyciach.
MSC od dawna twierdziło, że jest organizacją ekologiczną nieposiadającą mandatu w zakresie ubezpieczeń społecznych ani możliwości oceny pracy.
Jednakże Chris Williams, koordynator ds. rybołówstwa ITF, powiedział: „Zagraża to maskowaniem nadużyć i skłonieniem ludzi do kupowania produktów, które niekoniecznie są tym, czym myślą, że są”.
Każda sprawa ITF, a było ich w sumie 462, odnosi się do zgłoszonych nadużyć w pracy na jednym statku, ale może dotyczyć wielokrotnych nadużyć. Na przykład na jednym statku stwierdzono, że całej 26 załodze przysługuje wynagrodzenie, ale odnotowano to jako pojedynczy przypadek.
W badaniu zidentyfikowano także recydywistów; na przykład w przypadku jednego statku rybackiego na Morzu Północnym trzykrotnie zarzucano wstrzymanie wynagrodzeń i jeden przypadek niewoli za długi na okres pięciu lat, mimo że uzyskał on zezwolenie na sprzedaż swoich połowów pod niebieskim oznaczeniem.
Doktor Jessica Sparks, współautorka raportu „Slipping Through the net: labor Exuses in MSC-certified fisheries”, stwierdziła, że analiza zwiększyła obawy, że polityka i praktyki MSC mogą ukrywać nadużycia w pracy w łańcuchach dostaw owoców morza poprzez osłabianie wysiłków w zakresie egzekwowania prawa i ograniczanie kontroli.
MSC zaangażowało się w ewoluujące wysiłki mające na celu wspieranie eliminacji pracy przymusowej i pracy dzieci w łańcuchach dostaw. Na przykład określiła się jako dobry „sojusznik” rybołówstwa pragnącego wykazać postęp w zakresie standardów pracy i „zabrania” wszelkich rybołówstwa, które zostało skutecznie ścigane za pracę przymusową lub pracę dzieci.
Sparks stwierdziła, że problem z polityką wykluczania wszelkich statków skazanych za pracę przymusową lub pracę dzieci polega na tym, że było bardzo niewiele postępowań karnych. Jej zdaniem skupia się także na wąskiej definicji prawnej, pomijając – i potencjalnie minimalizując – szereg innych praktyk wyzysku i szkód.
W ciągu ostatnich pięciu lat jeden na pięć statków, których załoga zgłosiła ITF nadużycia, uzyskał certyfikat MSC. Zdjęcie: Pierre Crom/Getty Images
Dodała, że w ciągu 13 lat pracy w tym regionie przypomniała jej się tylko jeden lub dwa przypadki ścigania handlu ludźmi do pracy przymusowej. „MSC twierdzi, że «nie certyfikujemy w celach społecznych», mimo że istnieją wstępne warunki certyfikacji” – powiedziała.
Doprowadziło to do „iluzji” etycznego pozyskiwania towarów, bez zapewnienia mechanizmów umożliwiających identyfikację nadużyć lub zaradzenie im, stwierdził Sparks.
Międzynarodowa Organizacja Pracy oszacowała, że w 2022 r. na całym świecie około 128 000 pracowników zostało uwięzionych w pracy przymusowej na statkach rybackich.
Do sporządzenia raportu badacze wykorzystali zbiór danych obejmujący 462 przypadki nadużyć zarejestrowanych przez 15 przeszkolonych inspektorów ITF na 354 unikalnych statkach na całym świecie i porównali je z bazą danych statków rybackich z certyfikatem MSC utworzoną na stronie internetowej MSC Track a Fishery i innych publicznie dostępnych informacjach.
Rzecznik MSC powiedział: „Zgadzamy się, że polityka MSC nie zastępuje obowiązków przedsiębiorstw w zakresie należytej staranności w zakresie praw człowieka i nie rościmy sobie prawa do zapewniania ubezpieczeń społecznych”.
MSC stwierdziło, że rozwiązanie kwestii pracy przymusowej i pracy dzieci w sektorze owoców morza stanowi poważne wyzwanie wymagające współpracy „w całej branży”.
Odnosząc się do wymogów poprzedzających wjazd, zakazujących wszelkich połowów, jeżeli skazano je za pracę przymusową lub pracę dzieci, rzecznik powiedział: „Jako organizacja ekologiczna nieposiadająca mandatu w zakresie ubezpieczeń społecznych ani możliwości oceny pracy, wyroki skazujące stanowią jasną, obiektywną i solidną prawnie podstawę do potwierdzenia pracy przymusowej”.
Rzecznik dodał, że MSC zaprzestało stosowania zewnętrznych audytów socjalnych po tym, jak panel ekspertów stwierdził, że są one nieskuteczne w kwestiach pracowniczych. Ta organizacja non-profit tworzy, zgodnie z zaleceniami panelu ekspertów, internetowy portal informacyjny strony trzeciej, aby wspierać przejrzystość.
