Minister spraw zagranicznych Iranu powiedział, że cieśnina Ormuz jest obecnie w pełni otwarta dla statków handlowych, co wzmacnia nadzieje na ostateczne zakończenie wojny na Bliskim Wschodzie i powoduje spadek cen ropy pomimo ostrzeżeń analityków, że nie nastąpi natychmiastowe powszechne wznowienie przepływu tą kluczową drogą wodną.
W lawinie postów w mediach społecznościowych Donald Trump stwierdził w piątek, że Iran zgodził się nigdy więcej nie zamykać strategicznej drogi wodnej, witając „WSPANIAŁY I WSPANIAŁY DZIEŃ DLA ŚWIATA!”
Jednakże obietnica Abbasa Aragchiego uzyskała jedynie kwalifikowane wsparcie ze strony Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej, który podczas wojny wzmocnił swoją i tak już potężną władzę w Teheranie.
Trump powiedział także, że Iran zgodził się zawiesić na czas nieokreślony swój program nuklearny i nie otrzyma od USA żadnych zamrożonych funduszy. W wywiadzie dla Bloomberga powiedział, że rozmowy na temat porozumienia kończącego wojnę „prawdopodobnie” odbędą się w ten weekend.
Osobno prezydent USA powiedział agencji Reuters, że Waszyngton będzie współpracował z Iranem w celu odzyskania wzbogaconego uranu, który nazwał „pyłem nuklearnym”, który będzie wydobywany „w niezłym tempie” i przewożony do USA. Władze irańskie nie skomentowały od razu tego twierdzenia, ale Teheran od dawna zapewnia, że jego prawo do wzbogacania uranu na terenie kraju jest święte.
Oświadczenie Araghchiego, że cieśninę „uznano za całkowicie otwartą”, nadeszło wraz z pierwszym pełnym dniem nowego 10-dniowego rozejmu w Libanie, częściowo wstrzymując walki między Izraelem a wspieranym przez Iran ruchem islamistycznym Hezbollah i zapewniając kruchą ulgę w częściach kraju po tygodniach bezlitosnych izraelskich nalotów, w których zginęły setki cywilów.
Trump powiedział, że Izrael zaprzestanie ataków na Liban, twierdząc: „USA ZABRANIAJĄ im tego”
Kilka minut przed tym postem izraelski premier Benjamin Netanjahu zamieścił na swojej oficjalnej stronie YouTube wideo, w którym oświadczył, że Izrael nie skończył jeszcze z Hezbollahem. Powiedział: „Jeszcze nie zakończyliśmy pracy. Planujemy podjąć pewne działania, aby zaradzić pozostałemu zagrożeniu rakietowemu i dronom. „
Wkrótce potem pojawiły się doniesienia, że w południowym Libanie jedna osoba zginęła w izraelskim ataku dronów. Izraelski minister obrony Israel Katz upierał się, że IDF nie wycofuje się z kraju i że działania wojskowe mogą zostać wznowione.
Irańska telewizja państwowa zacytowała wysokiego rangą urzędnika wojskowego, który powiedział, że statki handlowe będą mogły przepływać przez cieśninę Ormuz, ale wyłącznie określoną trasą i za zgodą marynarki wojennej IRGC.
Trump powiedział, że amerykańska blokada irańskich portów i żeglugi pozostanie w tej chwili utrzymana, a niewiele statków będzie prawdopodobnie ryzykować przepłynięcie przez cieśninę w tak niepewnych okolicznościach, co oznacza, że powrót do normalności jest wciąż odległy.
„Blokada morska pozostanie z pełną mocą i skutkiem w odniesieniu do Iranu jedynie do czasu, gdy nasza transakcja z Iranem zostanie w 100% sfinalizowana” – napisał amerykański prezydent w swojej sieci Truth Social, dodając, że „proces ten powinien przebiegać bardzo szybko”.
W Paryżu przedstawiciele około 40 krajów spotkali się na konferencji, której przewodniczyły wspólnie Francja i Wielka Brytania, aby omówić międzynarodowy plan zabezpieczenia cieśniny, przez którą przed konfliktem przepływała jedna piąta światowych dostaw ropy i gazu.
Zamknięcie cieśniny przez Iran wkrótce po rozpoczęciu konfliktu spowodowało gwałtowny wzrost cen ropy, napędza inflację i grozi głębokim kryzysem gospodarczym, który może wywołać recesję na całym świecie.
Minister spraw zagranicznych Iranu Abbas Araghchi powitał w środę w Iranie Asima Munira, szefa pakistańskich sił obronnych. Zdjęcie: EPA
Prezydent Francji Emmanuel Macron stwierdził, że oświadczenie Araghchiego zostało przyjęte z zadowoleniem i wezwał wszystkie strony do „pełnego, bezwarunkowego ponownego otwarcia”. Premier Wielkiej Brytanii Keir Starmer powiedział, że jakakolwiek propozycja ponownego otwarcia cieśniny musi być „trwała i wykonalna”.
Trump powiedział jednak, że odrzucił ofertę pomocy NATO i nakazał im trzymać się z daleka, chyba że chcą załadować statki ropą.
„W razie potrzeby byli bezużyteczni, Papierowy Tygrys!” – zamieścił post w mediach społecznościowych, po czym podziękował Arabii Saudyjskiej, Zjednoczonych Emiratom Arabskim, Pakistanowi i Katarowi.
Stowarzyszenia branży żeglugowej oświadczyły, że analizują sytuację.
„Obecnie weryfikujemy niedawne oświadczenie dotyczące ponownego otwarcia cieśniny Ormuz pod kątem jego zgodności z swobodą żeglugi dla wszystkich statków handlowych i bezpiecznym przepływem” – powiedział Arsenio Dominguez, sekretarz generalny agencji żeglugowej ONZ Międzynarodowej Organizacji Morskiej (IMO).
W ostatnich dniach regionalni dyplomaci podjęli gorączkowe wysiłki, aby zapobiec powrotowi przemocy między Iranem, Izraelem i USA.
Obecne zawieszenie broni z Iranem, ogłoszone przez Donalda Trumpa na początku tego miesiąca, wygaśnie we wtorek. Feldmarszałek Asim Munir, szef armii Pakistanu, który okazał się kluczowym mediatorem, przebywa w Teheranie, aby kontynuować negocjacje w sprawie trwalszego pokoju.
Tahir Andrabi, rzecznik ministerstwa spraw zagranicznych Pakistanu, powiedział w czwartek na konferencji prasowej, że „pokój w Libanie i zaprzestanie zbrojnych ataków w Libanie są niezbędne dla rozmów pokojowych”.
W Libanie powszechnie świętowano kruche zawieszenie broni. W Bejrucie samochody z materacami ułożonymi na dachach minęły wiwatujący tłum, który gratulował wysiedleńcom powrotu do domu. Samochody odtwarzały muzykę pro-Hezbollah i wymachiwały żółtymi flagami grupy, ogłaszając zwycięstwo.
Masowy powrót na południe nastąpił pomimo ciągłej okupacji części terytorium Libanu przez armię izraelską i ostrzeżeń ze strony rzecznika izraelskiej armii, aby nie kierować się na południe od rzeki Litani. Hezbollah, armia libańska i przewodniczący libańskiego parlamentu Nabih Berri wydali oświadczenia, w których wzywali mieszkańców południowego Libanu, aby zaczekali przed powrotem do domu.
Wydawało się, że niewielu posłuchało tej rady, gdyż przed zrujnowanymi mostami na Litani utworzyły się ogromne kolejki. Izrael zbombardował jedyny pozostały nienaruszony most – most Qasmiyeh, który prowadzi do Tyru w południowym Libanie – na kilka godzin przed zawieszeniem broni.
Wojna w Iranie przeniosła się na Liban, kiedy 2 marca Hezbollah w ramach solidarności z Teheranem przeprowadził ataki rakietowe przeciwko Izraelowi, wywołując zaciekłą reakcję Izraela, obejmującą inwazję lądową na południowy Liban. Nastąpiło to 15 miesięcy po ostatnim poważnym konflikcie między obiema stronami.
Warunki zawieszenia broni przywracają Liban status quo bardzo podobny do okresu po zawieszeniu broni z listopada 2024 r. Podobnie jak to porozumienie, przyznaje ono Izraelowi „prawo do podjęcia w dowolnym momencie wszelkich niezbędnych środków w samoobronie” w Libanie, pomimo rzekomego zakończenia działań wojennych.
Mairav Zonszein, starszy analityk ds. Izraela w Międzynarodowej Grupie Kryzysowej, powiedział, że zawieszenie broni wywołało „wrzenie” wśród mieszkańców północnego Izraela.
„Netanjahu chwyta się wykonalnej narracji, ponieważ większość Izraelczyków popiera kontynuowanie wojny. Dzieje się tak pomimo faktu, że izraelska armia podała w wątpliwość jego zdolność do rozbrojenia Hezbollahu samą siłą militarną” – powiedział Zonszein.
Zakończenie wojny Izraela z Hezbollahem było kluczowym żądaniem irańskich negocjatorów, którzy wcześniej oskarżali Izrael o złamanie obecnego porozumienia o zawieszeniu broni poprzez ataki na Liban. Izrael stwierdził, że umowa nie obejmuje Libanu.
W walkach zginęło co najmniej 3000 osób w Iranie, ponad 2100 w Libanie, 23 w Izraelu i kilkanaście w arabskich państwach Zatoki Perskiej. Zginęło także 13 członków amerykańskiej służby.
