• Narodowy Instytut Oceanografii powołuje się na obawy związane z bezpieczeństwem narodowym w związku z wrażliwymi danymi morskimi • Ostrzega przed narażeniem szlaków morskich i instalacji przybrzeżnych • Twierdzi, że zobowiązania mogą przekroczyć obecne możliwości Pakistanu
ISLAMABAD: Narodowy Instytut Oceanografii (NIO) odradza ratyfikowanie konwencji UNESCO mającej na celu ochronę podwodnego dziedzictwa kulturowego w strefach morskich Pakistanu, powołując się na obawy dotyczące bezpieczeństwa narodowego i instytucjonalne.
W piśmie do Departamentu Archeologii i Muzeów (DOAM) instytut stwierdził, że chociaż cele Konwencji UNESCO z 2001 r. w sprawie ochrony podwodnego dziedzictwa kulturowego zostały uznane, „kilka względów strategicznych, instytucjonalnych, ekonomicznych i prawnych sugeruje, że Pakistan może rozważnie odroczyć ratyfikację na tym etapie”.
W liście, do którego dotarła Dawn, zauważono, że podwodne strefy Pakistanu obejmują wrażliwe korytarze morskie, podmorskie trasy kablowe i instalacje przybrzeżne.
„Ratyfikacja Konwencji może wymagać sprawozdawczości i współpracy międzynarodowej, potencjalnie ujawniając wrażliwe dane geoprzestrzenne i hydrograficzne, co może mieć konsekwencje dla bezpieczeństwa narodowego” – ostrzegł.
NIO utrzymywało, że Pakistan ma obecnie ograniczone możliwości instytucjonalne i techniczne do wdrożenia konwencji, w tym brak wyszkolonych archeologów morskich, infrastruktury do badań podwodnych i laboratoriów konserwatorskich.
Przestrzegła, że ratyfikacja na tych warunkach stworzyłaby wiążące zobowiązania międzynarodowe bez realnej możliwości ich przestrzegania, potencjalnie narażając kraj na krytykę lub presję zewnętrzną.
Napisane w odpowiedzi na prośbę UNESCO, w której utrzymywano, że Pakistan będzie pierwszym krajem w regionie, który ratyfikuje taką konwencję, NIO stwierdziło dalej: „Zawarta w konwencji zasada „konserwacji in situ” może mieć wpływ na priorytety gospodarcze i rozwojowe, takie jak rozwój portu w Gwadar, badania węglowodorów na morzu, zarządzanie rybołówstwem i inne inicjatywy w zakresie niebieskiej gospodarki, mogą mieć wpływ zawarta w konwencji zasada „ochrony in situ”, co może wymagać uzyskania zezwoleń archeologicznych lub ograniczeń eksploracji dna morskiego”.
Z prawnego punktu widzenia NIO stwierdziło, że Pakistan sprawuje już jurysdykcję nad swoimi wodami terytorialnymi i wyłączną strefą ekonomiczną na mocy Konwencji Narodów Zjednoczonych o prawie morza (UNCLOS). Wzmacnianie krajowego ustawodawstwa i polityk umożliwiłoby skuteczną ochronę podwodnego dziedzictwa bez ratyfikowania dodatkowych wielostronnych zobowiązań – nalegała.
Instytut stwierdził, że ratyfikacja może również doprowadzić do zwiększenia zaangażowania zagranicznego w projekty archeologiczne, ograniczając kontrolę kraju nad odkryciami i ich interpretacją. „Obecnie podwodne dziedzictwo Pakistanu jest w dużej mierze niezbadane i niedostatecznie zbadane, a bezpośrednie korzyści dla kraju z ratyfikacji są minimalne” – dodał.
„Z szacunkiem oświadcza się, że Pakistan może odroczyć ratyfikację Konwencji UNESCO z 2001 r. Zaleca się, aby priorytetowo nadać wzmocnienie krajowych ram prawnych i regulacyjnych dotyczących podwodnego dziedzictwa kulturowego, budowanie potencjału technicznego i zasobów ludzkich w zakresie archeologii morskiej, prowadzenie krajowych przeglądów i badań pod nadzorem Pakistanu oraz ponowne rozważenie ratyfikacji po osiągnięciu odpowiedniej gotowości instytucjonalnej” – stwierdziło NIO.
Według urzędnika Wydziału Dziedzictwa Narodowego i Kultury podpisanie takiej umowy „wzbudza obawy rządu dotyczące bezpieczeństwa. Żaden inny kraj w Azji Południowej nie ratyfikował tej konwencji”.
Jednak w sierpniu ubiegłego roku rząd ogłosił, że Pakistan będzie pierwszym krajem Azji Południowej, który ratyfikuje Konwencję UNESCO z 2001 r. w sprawie ochrony podwodnego dziedzictwa kulturowego. Nazwała to posunięcie znaczącym krokiem w kierunku ochrony zatopionego dziedzictwa morskiego.
Oświadczenie ogłosił federalny minister gospodarki morskiej Muhammad Junaid Anwar Chaudhry podczas spotkania z przedstawicielką UNESCO, dr Cristiną Menegazzi. Obie strony omówiły wspólne wysiłki mające na celu dokumentowanie, zachowanie i promowanie bogatych podwodnych zasobów archeologicznych Pakistanu.
W ostatnich latach podwodne dziedzictwo kulturowe przyciąga coraz większą uwagę zarówno społeczności naukowej, jak i ogółu społeczeństwa. Według UNESCO stanowiło to dla naukowców nieocenione źródło informacji na temat starożytnych cywilizacji, praktyk morskich, użytkowania środowiska lądowego i morskiego przez człowieka oraz zmian klimatycznych.
Jak wynika z wcześniej wydanego oświadczenia Departamentu Informacji Prasowej (PID), archeologia morska, wyspecjalizowana dyscyplina badająca relacje między ludźmi a zbiornikami wodnymi za pomocą historycznych artefaktów, zyskuje na znaczeniu w krajach przybrzeżnych o bogatej historii morskiej.
W przypadku Pakistanu dotyczyło to wraków statków, podtopionych krajobrazów, starożytnej infrastruktury morskiej, takiej jak pomosty i latarnie morskie, oraz historycznych szlaków handlowych wzdłuż Morza Arabskiego.
Opublikowano w Dawn, 23 kwietnia 2026 r
