Najpierw była Barcelona, Wenecja i Dubrownik. Teraz Florencja dołączyła do najbardziej przeludnionych miejsc na świecie: jej 365 000 mieszkańców podzieliło się swoim miastem w zeszłym roku z 4,6 milionami gości. Dyrektor miejskiej galerii Accademia, w której znajduje się Dawid Michała Anioła, mówił w 2024 r. o turystyce typu „napad i uciekaj”, opisując gości „wyruszających w krótką misję, by zrobić sobie selfie… depcząc miasto, nie wnosząc żadnego wkładu”. Lokalna autorka Margherita Calderoni opisuje Via Camillo Cavour, ulicę prowadzącą do katedry, jako „zjełczałą zupę” sieci restauracji i „sklepów sprzedających plastikowe bibeloty nie wiadomo skąd”.
Choć podejmowane są kroki – rada miejska wprowadziła zakaz wynajmu krótkoterminowego i promuje atrakcje w mniej znanych dzielnicach – walka z nadmiernym turystyką stanowi wyzwanie. Inne miasta Toskanii, takie jak Siena i San Gimignano, również cierpią. Ale poza tymi Honeypotami piąty co do wielkości region Włoch jest pełen chwały i nie widać w nim sieci sklepów z jedzeniem na wynos ani kijka do selfie. Oto sześć moich ulubionych.
W zakresie architektury: Monteriggioni
Trafienie do Monteriggioni podczas średniowiecznego festiwalu w lipcu oznacza przeniesienie się do średniowiecza: całe miasto staje się sceną, na której lokalni rekonstruktorzy odtwarzają życie w XIII wieku, z rzemieślnikami, artystami, żołnierzami i muzykami na ulicach oraz zajazdami serwującymi starożytne przepisy. Oprócz festiwalu, to małe miasteczko jest niezwykłe ze względu na nienaruszoną architekturę. Został zbudowany przez Republikę Sieny około 1213 roku, aby odeprzeć agresję florencką i nadal można obejść jego 570-metrowy mur, z dwiema bramami i 14 wieżami strażniczymi. Wewnątrz znajduje się kościół, muzeum i ogrody, w których niegdyś uprawiano żywność na wypadek oblężenia. Wszystkie brukowane uliczki i panoramiczne widoki sprawiają, że jest kameralnie, ale rzadko jest tłoczno. Na placu Il Tagliere Medievale to miejsce, w którym można podziwiać wędliny i sery oraz karafkę chianti. Pobyt w Il Piccolo Castello, podwójna cena od 115 € ze śniadaniem
Dla idealistów: PienzaMiasto Pienza na wzgórzu. Zdjęcie: Fani Kurti/Getty Images
Czy istnieje coś takiego jak „miasto idealne”? W 1459 roku papież Pius II odbudował swoje rodzinne miasto, Corsignano, zgodnie z kryteriami naukowymi i humanistycznymi, jakie według architektów i planistów powinny spełniać miasta, z harmonijnymi proporcjami ulic, budynków i fortyfikacji. Naturalnie, następnie zmienił nazwę miasta na swoje imię. Pienza jest malutka – liczy około 2000 mieszkańców – i najlepiej zwiedzać ją pieszo. Główny plac, Piazza Pio II, to niewielka przestrzeń wspólna dla katedry i miodowego pałacu Piccolomini, letniej rezydencji Piusa XII. Trzy loggie z kolumnadami (zadaszone chodniki) skierowane w stronę ogrodu Piccolomini sugerują harmonię, do której dążył architekt Bernardo Rossellino. Ludzką harmonię przywołują nazwy ulic Via dell’Amore i Via del Bacio (pocałunek): obie prowadzą do chodnika z panoramicznym widokiem na Val d’Orcia. Jeśli chodzi o jedzenie, Pienza słynie z sera pecorino: spróbuj go w La Terrazza del Chiostro, prowadzonej przez młodego szefa kuchni Massimiliano Ingino. Zatrzymaj się w Agriturismo Casalpiano, podwójna cena od 135 € ze śniadaniem
Sztuka renesansu: ArezzoPiazza del Duomo w Arezzo. Zdjęcie: PK Photos/Getty Images
Na wzgórzu, gdzie wschodnia Toskania wznosi się aż do Apeninów, Arezzo jest bogate w historię i sztukę, ale odwiedza jedynie ułamek turystów odwiedzających Florencję. Wiele osób przyjeżdża na comiesięczne targi antyków na Piazza Grande, pochyłym głównym placu. Skarbem miasta są freski Legendy o Prawdziwym Krzyżu autorstwa Piero della Franceski z XV wieku w bazylice San Francesco, ale uwielbiam też jego spokojną Marię Magdalenę w katedrze po drugiej stronie ulicy. Stamtąd wystarczy krótki spacer przez park Passaggio del Prato do twierdzy zbudowanej przez rodzinę Medyceuszy w 1540 roku. Z jej murów obronnych roztaczają się wspaniałe widoki na czerwone dachy i pagórkowatą okolicę. Przy wyłączonej z ruchu kołowego Via Cavour trzej przyjaciele przejęli niedawno dawny sklep z gorsetami i przekształcili go w delikatesy sprzedające nadziewane focaccia, wino, czekoladki i oliwę z oliwek. Zatrzymaj się w La Corte del Re, podwójna cena od 79 € tylko za pokój
Historia: VolterraAmfiteatr rzymski w Volterze. Zdjęcie: Robert Harding/Alamy
Volterra została założona około 3000 lat temu jako część ligi etruskiej składającej się z 12 miast. W muzeum Guarnacci znajdują się setki fantastycznie zdobionych urn pogrzebowych, ale dla mnie przyćmiewa je wydłużony akt męski z brązu, zwany Cieniem wieczoru, który choć uważa się, że powstał w III wieku p.n.e., nie wyglądałby nie na miejscu w pokazie współczesnej rzeźby i podobno zainspirował Giacomettiego. W odległości krótkiego spaceru znajduje się Porta all’Arco, czyli etruska brama, która wciąż stoi po 2300 latach. Nowsze zabytki obejmują rzymski amfiteatr i twierdzę Medyceuszy, obecnie służącą jako więzienie. Miasto słynie także z rzeźb w alabastrze: zobaczcie je w Ekomuzeum lub kupcie w lokalnej spółdzielni Artieri Alabastro. W malowniczej uliczce La Sosta del Priore (Prior’s Pitstop) oferuje kanapki z nadzieniem z dzika, topionego pecorino i lampredotto (flaki). Pobyt w Villa Nencini, podwójna cena od 65 € ze śniadaniem
Klimat miasta portowego: Livorno Dzielnica Wenecji w Livorno. Zdjęcie: Roberto Nencini/Alamy
Toskania ma tak wiele zabytków, że często pomija się jej starożytny port. Pierwotnie ufortyfikowane przez Pizańczyków, Livorno było rządzone przez florenckich Medyceuszy od XVI wieku, a dzisiejsza wielokulturowa atmosfera jest po części zasługą tej dynastii. Zgodnie z prawem Medyceuszy zachęcano do osiedlania się tu przybyszów dowolnej narodowości i wyznania, a zróżnicowana populacja – Grecy, Ormianie i Żydzi uciekający przed Inkwizycją – pomogła Livorno rozwijać się. Dziś to politycznie lewicowe i zielonkawe miasto jest domem dla ludności z Senegalu i Maroka, a także Europy Wschodniej.
Zaczerpnij morskiego powietrza na nadmorskiej promenadzie Terrazza Mascagni w szachownicę, a następnie udaj się do Quartiere Venezia, Małej Wenecji w Livorno, z mostami, kolorowymi domami i dwiema fortecami Medyceuszy, Nuova i Vecchia. Inne atrakcje to katedra San Francesco i jeden z największych zadaszonych targów we Włoszech, Vettovaglie w paryskim stylu. Livorno słynie z naleśników z ciecierzycy (torte di ceci), a Torteria Gagarin przy targu sprzedaje je na gorąco z pieca opalanego drewnem i można je zjeść w bułce jako kanapkę cinque e cinque. Zatrzymaj się w Dogana d’Acqua Rooms & Art, podwójna cena od 75 € tylko za pokój
Dla nadmorskiego uroku: Porto ErcolePrzystań w Porto Ercole. Zdjęcie: Stevan ZZ/Getty Images
Ta wioska na cyplu na południu Toskanii, będąca portem od czasów rzymskich, toczyła się o nią w 1555 roku w wojnie zastępczej między Hiszpanią (wspierającą Florencję) a Francją (Siena). Hiszpania zwyciężyła i zbudowała forty, które nadal strzegą wszystkich podejść. Wejdź do Forte Stella, aby podziwiać widoki na malowniczy port i na północ do jednej z trzech grobli łączących cypel z lądem. Spacer do miasta mija ogród botaniczny. Dalej na północ znajduje się skromny cmentarz, na którym znajduje się prosty grobowiec Caravaggia, będący dziwnym zwieńczeniem życia pełnego bójek, morderstw, aresztowań i wygnania. Tajemnica otacza śmierć malarza, ale podobno miał on udać się do Rzymu w nadziei na papieskie przebaczenie, gdy uległ „gorączce” – prawdopodobnie infekcji spowodowanej walką na miecze w Neapolu.
Jeśli chcesz spędzić dzień na plaży, wybierz SP66 i podążaj oznakowaną ścieżką tuż przed skrzyżowaniem prowadzącym do Forte Stella. Piaszczysta Spiaggia Lunga jest w większości niezabudowana, ale w pełni lata można tu wypożyczyć bar z leżakami. Tuż przy porcie w Porto Ercole Grano oferuje najwyższej jakości pizzę na zakwasie na kawałki. Zatrzymaj się w Alba sul Mare, pokój dwuosobowy od 91 € tylko za pokój
