Na całym świecie podejmowane są fragmentaryczne wysiłki, aby dać zwykłym obywatelom głos w początkowych działaniach mających na celu demokratyzację procesu decyzyjnego w kraju, poprawę zarządzania i wzmocnienie pozycji obywateli.
Podstawowymi kwestiami są centralizacja a decentralizacja lub podejście oddolne a odgórne w poszukiwaniu innowacyjnych sposobów budowania nowego porządku świata, w którym żaden kraj ani część populacji nie pozostanie w tyle. W związku z tym podjęto wysiłki mające na celu przegląd i ponowne zdefiniowanie tego, co można nazwać nadmierną centralizacją.
Według stanu na 2023 r. Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju udokumentowała na świecie 733 przypadki zgromadzeń deliberacyjnych opartych na losowaniu, w większości w ciągu ostatnich 20 lat, które w podtytule wcześniejszego raportu nazwano „falą deliberacyjną”.
Panele Obywatelskie to duże grupy zwykłych ludzi, wybranych w drodze loterii, którzy spotykają się, aby dowiedzieć się o jakiejś kwestii publicznej, wysłuchać opinii ekspertów i grup poparcia, naradzać się między sobą i przedstawiać rekomendacje.
Szeroki zakres mandatu NCMC, obejmujący zarządzanie gospodarcze, koordynację bezpieczeństwa, politykę handlową i kontrolę narracji, sugeruje, że mogłaby ona przekształcić się w nadbudowę do kształtowania polityki
„Zgromadzenia Obywatelskie zyskują popularność na całym świecie” – mówi Helene Landemore, teoretyk polityki w Yale. „Podobnie jak głosowanie, ale w bardziej wymagającej formie, zgromadzenia obywatelskie instytucjonalizują podstawową przesłankę demokracji: równość polityczną”.
Jeśli rzeczywiście chcemy demokracji, która odzwierciedla myśli kraju jako całości i przynosi korzyści wszystkim, dodaje pani Landermore, musimy przestać projektować instytucje wokół „naturalnych przywódców”.
Można przypomnieć sobie obserwację założyciela PPP, Zulfikara Ali Bhutto, że „Ludzie przewodzą i ludzie są prowadzeni”. Aby tak się stało, manifesty partyjne zatwierdzone przez wyborców w wolnych i uczciwych wyborach powinny być realizowane przez wybranych przedstawicieli.
Chociaż scentralizowaną władzę należy zracjonalizować, aby ograniczyć niedemokratyczną, arbitralną i biurokratyczną kontrolę, socjologowie sugerują, że powinna ona przede wszystkim przybierać formę scentralizowanego przewodnictwa, opierając się na sukcesach i porażkach różnych podmiotów w sektorze publicznym i prywatnym oraz na wszystkich szczeblach władzy.
Cytując pana Bhutto: „Ci, którzy nerwowo trzymają się status quo, jakby było niezmienne, przyspieszają upadek status quo”. Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich upadł, ponieważ centralizacja nie była oparta na demokracji. „Gospodarka nakazowa” i rosyjskie zarządzanie swoimi republikami doprowadziły do upadku Unii. Arbitralne rządy prezydenta USA Donalda Trumpa i jego polityka zagraniczna nie pomagają w przekształceniu chwiejącego się modelu gospodarczego USA ani w budowaniu nowego, postępowego i sprawiedliwego porządku światowego.
Przewidziane wspólne sprawowanie suwerenności przez państwa członkowskie Unii Europejskiej (UE) zostało zablokowane przez niektóre państwa hegemoniczne. Wraz z zastąpieniem walut krajowych przez euro poprzedni kryzys finansowy w UE pogłębił się.
Na początku kwietnia Pakistan powołał Krajową Radę Koordynacji i Zarządzania (NCMC), która ma pełnić funkcję „rady wojennej” mającej chronić gospodarkę i posiadać szerokie uprawnienia umożliwiające jej ominięcie tradycyjnej biurokracji w celu szybszego podejmowania decyzji. Obejmuje premiera i wszystkich czterech głównych ministrów, których celem jest zapewnienie jednolitej reakcji na kryzys narodowy. W obliczu narastającego kryzysu niektórzy optymiści mają nadzieję, że poglądy wszystkich uczestników zostaną należycie uwzględnione.
Prognoza Międzynarodowego Funduszu Walutowego z połowy kwietnia obniżyła wzrost gospodarczy Pakistanu do 3,5% i przewidywała wzrost inflacji do 8,4% w następnym roku budżetowym w związku z konfliktem na Bliskim Wschodzie. Jednocześnie rząd dodatkowo obniżył budżet na rozwój o 173 miliardy rupii, czyli 17% rocznych przydziałów. W świetle rosnącej presji sektora zewnętrznego minister spraw wewnętrznych Mohsin Naqvi nalegał tego samego dnia społeczność biznesową, aby przed nadchodzącym budżetem sprowadziła do Pakistanu „20–30%” swojego zagranicznego majątku.
Według doniesień Pakistan bada możliwości finansowania, aby w tym miesiącu spłacić ZEA pożyczkę o wartości 3 miliardów dolarów. Arabia Saudyjska po raz kolejny przybyła z pomocą krajowi, zobowiązując się do przekazania dodatkowych 3 miliardów dolarów w depozytach i przedłużając istniejący kredyt o wartości 5 miliardów dolarów na kolejne trzy lata, głosi oświadczenie ministra finansów Muhammada Aurangzeba wydane w Waszyngtonie 15 kwietnia.
Wyzwanie polega na szybszym wyjściu poza szybkie rozwiązania. Działając przy wsparciu Rady ds. Ułatwień ds. Specjalnych Inwestycji (SIFC), NCMC będzie służyć jako scentralizowane centrum dowodzenia mające na celu łagodzenie niedoborów energii. Będzie stawić czoła wyzwaniom gospodarczym, w tym kontroli inflacji, możliwościom inwestycyjnym i stabilności finansowej, a także zajmie się reformami podatkowymi i rozwojem w celu pobudzenia wzrostu gospodarczego w kraju. Będzie koordynować kwestie związane z kontrolą bezpieczeństwa i zarządzaniem narracją narodową.
„NCMC można odczytać jako potwierdzenie przez władze, że kryzysu w zarządzaniu nie można rozwiązać fragmentarycznie” – czytamy w artykule redakcyjnym Dawn. „Ceny ropy, przekazy pieniężne, szlaki żeglugowe, stabilność kursu walutowego i bezpieczeństwo wewnętrzne – wszystko to idzie w parze” – czytamy dalej, dodając, że „poprzednie porozumienia wielokomitetowe stworzyły luki w koordynacji. Co więcej, to posunięcie podkreśla zatem znaczenie czasu w zarządzaniu kryzysowym”.
Analitycy twierdzą jednak, że nie można przeoczyć głębszych implikacji instytucjonalnych. Szeroki zakres mandatu NCMC, obejmujący zarządzanie gospodarcze, koordynację bezpieczeństwa, politykę handlową i kontrolę narracji, sugeruje, że mogłaby ona przekształcić się w nadbudowę kształtowania polityki.
„Chociaż scentralizowane podejmowanie decyzji powinno poprawić koordynację i zmniejszyć biurokratyczne opóźnienia, z drugiej strony może odsunąć ministerstwa na bok i skoncentrować zbyt dużą władzę w jednym organie, podważając w ten sposób istniejące struktury”.
Opublikowano w Tygodniku Biznes i Finanse Dawn, 20 kwietnia 2026 r
