ISLAMABAD: Prognozując deficyt budżetowy Pakistanu na około 3,2 procent produktu krajowego brutto (PKB) i nieznacznie spadającą nadwyżkę pierwotną z 2,5 procent, Międzynarodowy Fundusz Walutowy (MFW) zalecił stopniowe wycofywanie wyczerpujących fiskalnie dotacji na paliwo, zajęcie się zobowiązaniami warunkowymi i poszerzenie podstawy opodatkowania w celu zapewnienia wiarygodnej stabilności w średnim okresie.
W sporządzanym dwa razy do roku Monitorze Fiskalnym na rok 2026 MFW przewidywał, że dochody Pakistanu osiągnęły już najwyższy poziom, przy czym prognoza jest spadkowa, ale stabilna w średnioterminowym okresie kończącym się w 2031 r. Spowodowałoby to zmniejszenie długu publicznego, lecz byłoby znacznie wyższe niż wymagane na mocy ustawy o odpowiedzialności budżetowej i ograniczeniu długu (FRDLA) z 2005 r., jak wskazał MFW, spodziewając się, że wydatki rządowe pozostaną niezmienione.
Fundusz przewidywał, że deficyt budżetowy Pakistanu wyniesie 3,2% PKB w bieżącym i przyszłym roku budżetowym – w porównaniu z 5,4% w roku finansowym 2025 – a następnie spadnie do odpowiednio 3% i 2,8% w roku budżetowym 2028 i 2029. Prognozuje, że deficyt budżetowy ponownie wzrośnie do 3,6 proc. w roku budżetowym 2030, a nawet wyżej i wyniesie 4,6 proc. PKB w roku budżetowym 2031.
Monitor fiskalny oczekiwał, że saldo pierwotne Pakistanu – różnica między całkowitymi dochodami i wydatkami pomniejszonymi o płatności odsetkowe – osiągnie w bieżącym roku najwyższy poziom 2,5% w porównaniu z 2,4% PKB w roku ubiegłym. Pierwotna nadwyżka budżetowa spadnie do 2% w przyszłym roku i pozostanie stabilna przez kolejne dwa lata budżetowe, po czym drastycznie spadnie do 1% PKB w roku budżetowym 2030 i prawie nieistotnego 0,1% w roku budżetowym 2031.
Fundusz oszacował, że dochody budżetu państwa pozostaną w tym roku na niezmienionym poziomie 15,8 proc. PKB i spadną do 15,3 proc. w roku przyszłym. Przewidywał, że dochody sektora instytucji rządowych i samorządowych pozostaną stabilne na poziomie 15,5 proc. PKB przez kolejne cztery lata budżetowe.
Głównie ze względu na niższe koszty obsługi długu w następstwie spadku stóp procentowych z rekordowych 22% do mniej niż połowy, MFW przewidywał, że wydatki sektora instytucji rządowych i samorządowych Pakistanu spadną o ponad dwa punkty procentowe do 19% w bieżącym roku budżetowym i będą dalej racjonalizowane do 18,5% w kolejnych dwóch latach budżetowych. Przewidywała także, że do 2031 r. wydatki wzrosną do 20% PKB.
Monitor fiskalny ustalił również, że dług publiczny brutto kraju w bieżącym roku budżetowym wyniesie 70,1% PKB, w porównaniu z 72,8% w roku ubiegłym. Prognozuje, że w przyszłości dług publiczny brutto będzie stale spadał z 67,1% w roku budżetowym 2027 do 64% w roku budżetowym 2028, 60,8% w roku budżetowym 2029, 59% w roku budżetowym 2030 i 58,2% w roku budżetowym 2031.
Podobnie dług publiczny netto oszacowano na 64,4% w bieżącym roku, w porównaniu z 66,5% w roku ubiegłym. MFW podał, że dług publiczny netto również utrzyma tendencję spadkową w ciągu kolejnych czterech lat z 62,1 proc. w roku budżetowym 2027 do 55 proc. w roku budżetowym 2031.
Mówiąc o globalnej stabilności finansowej, MFW ostrzegł, że ryzyko wzrosło w obliczu trwającej wojny na Bliskim Wschodzie, potencjalnej presji inflacyjnej, rosnącego ryzyka dalszego zaostrzenia warunków finansowych oraz kilku kanałów, którymi zaburzenia rynkowe mogą przerodzić się w niestabilność finansową.
Jak dotąd korekty na rynkach przebiegają w sposób uporządkowany, ale ryzyko jest asymetryczne – stwierdzono, zauważając, że „im dłużej trwa konflikt, tym większe ryzyko, że globalne warunki finansowe – które przed wojną były bardzo akomodacyjne – mogą się jeszcze bardziej i gwałtowniej zaostrzyć”.
Od lutego światowe ceny akcji spadły o 8 proc., po wzmocnieniu przez wysokie zyski przedsiębiorstw w poprzednich miesiącach. Wojna na Bliskim Wschodzie grozi wzmocnieniem niekorzystnej dynamiki cen finansowych i towarów – poprzez wyższe światowe stopy procentowe, aprecjację dolara i gwałtowny wzrost cen energii – zaostrzając presję makroekonomiczną na rynkach wschodzących i gospodarkach rozwijających się.
MFW stwierdził również, że od publikacji Monitora Fiskalnego z kwietnia 2025 r. perspektywy fiskalne uległy dalszemu pogorszeniu.
„Globalne zadłużenie zagrożone na trzy lata do przodu wynosi obecnie blisko 117 procent PKB, z różnicą około 20 punktów procentowych między medianą projekcji a prawym ogonem, co podkreśla zwiększone ryzyko pogorszenia sytuacji. Na perspektywy fiskalne może zaważyć kilka czynników wzmacniających” – czytamy w raporcie.
Konflikt na Bliskim Wschodzie może jeszcze bardziej nadwyrężyć finanse rządów w wyniku wyższych cen żywności i paliwa, zaostrzonych warunków finansowych, mniejszej aktywności i rosnących nakładów na obronę. W scenariuszu przedłużającego się konfliktu światowy dług zagrożony może wzrosnąć o dodatkowe 4 punkty procentowe. Fundusz stwierdził także, że korekta w wycenach aktywów związanych ze sztuczną inteligencją, w przypadku której akcje amerykańskich spółek spadają o 20%, co ma wpływ na globalne warunki finansowe, może podnieść ryzyko światowego długu o dalsze 2,4 punktu procentowego.
Naciski protekcjonistyczne i fragmentacja geoekonomiczna w dalszym ciągu popychają rządy w kierunku dotacji przemysłowych i wsparcia związanego z handlem, które przynoszą niepewne korzyści pod względem produktywności, co zwiększa ryzyko, że w przypadku słabego wzrostu salda pierwotne nie osiągną poziomu stabilizującego dług. Niestabilność wewnętrzna dodatkowo zwiększa presję fiskalną – dodał.
W poszczególnych krajach nasiliły się niepokoje społeczne we wszystkich grupach dochodowych, a ich gwałtowny wzrost wiąże się z niższym wzrostem gospodarczym i większymi deficytami pierwotnymi. Jednocześnie presja na niezależność banków centralnych, jawna lub ukryta, może podnieść oczekiwania inflacyjne i premie za ryzyko nawet w przypadku gospodarek o wysokich ratingach, podważając wiarygodność, która pozwala utrzymać koszty pożyczek na niskim poziomie – ostrzega.
MFW stwierdził, że okno na uporządkowaną korektę fiskalną się zawęża, a gospodarki zaawansowane z dużym zadłużeniem wymagają konkretnych, dobrze zaplanowanych działań konsolidacyjnych, a nie ambitnych celów średnioterminowych. „W przypadku Stanów Zjednoczonych arytmetyka jest nieunikniona: stabilizacja ścieżki zadłużenia kraju będzie wymagała działań zarówno w zakresie dochodów, jak i wydatków, w tym wydatków na główne programy uprawnień” – stwierdzono.
Ogólnie rzecz biorąc, Fundusz zasugerował, że biorąc pod uwagę już wyczerpane bufory fiskalne, reakcje polityczne na wyższe koszty energii powinny być ściśle skalibrowane, ukierunkowane na wrażliwe gospodarstwa domowe i rentowne firmy oraz spójne z wysiłkami polityki pieniężnej mającymi na celu ograniczenie inflacji.
„Należy unikać szeroko zakrojonych subsydiów cenowych, jeżeli pociągają za sobą duże koszty fiskalne, są trudne do wycofania lub tłumią krajowe sygnały cenowe w sposób, który przenosi się na światowe rynki towarowe” – radzi MFW, dodając, że „krajowe ceny paliwa i gazu powinny w dalszym ciągu odzwierciedlać międzynarodowe ruchy cen i wspierać dostosowanie popytu, nawet w przypadku tymczasowego ukierunkowanego wsparcia”.
We wszystkich grupach krajów polityka fiskalna musi stać się bardziej przyszłościowa i zakotwiczona strukturalnie, w miarę jak kraje będą radzić sobie ze skutkami szoku cenowego energii. Ochrona niezależności banków centralnych i integralności ram budżetowych ma zasadnicze znaczenie zarówno dla rozwiniętych, jak i wschodzących gospodarek rynkowych. Stwierdzono, że jasne komunikowanie realiów fiskalnych i większa przejrzystość mogą pomóc w ugruntowaniu oczekiwań i budowaniu wsparcia dla niezbędnych dostosowań.
