ISLAMABAD: Pierwsza globalna ocena obejmująca wszystkie obiekty wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, rezerwaty biosfery i światowe geoparki pokazuje, że każdy 1°C uniknięcia globalnego ocieplenia może zmniejszyć o połowę liczbę miejsc narażonych na poważne zakłócenia do końca stulecia, jak wyszło w czwartek.
W swojej ocenie zatytułowanej „Ludzie i przyroda na obiektach znajdujących się na liście UNESCO: wkład globalny i lokalny” UNESCO stwierdziło, że jeśli nie podejmie się działań w tej chwili, presje nasilą się, a systemy naturalne w więcej niż jednym na cztery miejsca mogą osiągnąć krytyczne punkty krytyczne do 2050 r., potencjalnie osłabiając zarówno ekosystemy, jak i zależne od nich społeczności.
UNESCO stwierdziło, że zwiększenie skali zintegrowanego zarządzania, odbudowy, włączającego zarządzania i ukierunkowanych polityk w połączeniu ze zwiększonymi inwestycjami uznano za niezbędne do utrzymania i rozszerzenia tych sprawdzonych podejść oraz wzmocnienia ich odporności.
W raporcie stwierdzono ponadto, że zabezpieczenie przyszłości obiektów znajdujących się na liście UNESCO wymaga inwestycji współmiernych do ich globalnego znaczenia.
Wiele obiektów ma ograniczone możliwości finansowe i techniczne, a wymagania w zakresie zarządzania stale rosną – od adaptacji do klimatu i odbudowy ekosystemów po monitorowanie, edukację i zaangażowanie społeczności.
W raporcie zauważono, że w wielu regionach finansowanie pozostaje fragmentaryczne, krótkoterminowe lub niewystarczające, aby zapewnić długoterminową odporność.
W raporcie zalecono, że obecnie priorytetem powinno być pogłębienie wiedzy na temat sposobu budowania i utrzymywania odporności obiektów znajdujących się na liście UNESCO.
Stwierdzono, że wzmocnienie wymiany między lokalizacjami i lokalizacjami może pomóc w określeniu wniosków dostosowanych do kontekstu i możliwych do przeniesienia, wspierając bardziej skuteczne i zintegrowane podejścia do odporności w obrębie lokalizacji i poza nią.
W raporcie zalecono, aby inwestowanie w obiekty znajdujące się na liście UNESCO było nie tylko inwestycją w niezwykłe miejsca, ale także w podejścia, które już wykazały swoją wartość w zrównoważonym rozwoju zarówno ludzi, jak i przyrody.
Jak wynika ze sprawozdania, w kontekście nasilających się presji środowiskowych i społeczno-gospodarczych wzmocnienie ich ochrony, zapewnienie odpowiednich i trwałych zasobów oraz wzmocnienie ich integracji z szerszymi ramami polityki jest pilną wspólną odpowiedzialnością.
W raporcie dodano, że wymagało to ponownego zaangażowania państw członkowskich, wzmocnienia współpracy międzynarodowej oraz lepszego dostosowania działań między sektorami i skalami.
Następnie stwierdzono, że w miarę ciągłego wzrostu presji rola obiektów znajdujących się na liście UNESCO jako filarów odporności staje się coraz bardziej znacząca, podkreślając ich znaczenie jako podstawy wspierania zrównoważonego rozwoju, równości i długoterminowej odporności społecznej dla obecnych i przyszłych pokoleń.
Obiekty te tworzą wyjątkową globalną sieć ponad 2260 obiektów na powierzchni ponad 13 milionów kilometrów kwadratowych, jak podaje UNESCO w swoim raporcie.
Obiekty UNESCO przynoszą wymierne korzyści dla ludzi i przyrody. — zrzut ekranu z raportu UNESCO
Te żywe krajobrazy zapewniają środki do życia około 900 milionom ludzi na całym świecie – około 10 procent światowej populacji, w tym wielu rdzennej ludności i społeczności lokalnych – a jednocześnie stanowią schronienie dla znacznej części globalnej różnorodności biologicznej i przyczyniają się do regulacji klimatu.
W ocenie zwrócono uwagę na główne i zachęcające ustalenie, że pomimo nasilającej się presji na środowisko na całym świecie, obiekty wpisane na listę UNESCO wykazują wysoki poziom odporności, tworząc wyjątkową globalną sieć, w której ludzie i przyroda pozostają ze sobą głęboko powiązane.
Według raportu odporność ta znajduje odzwierciedlenie w ich zdolności do przystosowywania się do zmian przy jednoczesnej ochronie integralności ekologicznej, dziedzictwa kulturowego i dobrostanu społeczności, co czyni je krytycznymi punktami odniesienia dla zrozumienia, w jaki sposób zintegrowane systemy społeczno-ekologiczne mogą przetrwać i ewoluować pod rosnącą presją globalną.
Ocena pokazuje, że obiekty wpisane na listę UNESCO przynoszą wymierne rezultaty zarówno dla ludzi, jak i przyrody, nawet w obliczu rosnącej presji.
Stanowią one odporny model, w ramach którego dobrostan człowieka i ochrona środowiska wspólnie rozwijają się, a także oferują praktyczne, ukierunkowane na konkretny obszar reakcje na powiązane wyzwania związane ze zmianą klimatu i utratą różnorodności biologicznej.
W obrębie tych krajobrazów, chronionych przez pokolenia poprzez lokalne zarządzanie, monitorowane populacje dzikich zwierząt utrzymują się średnio na stabilnym poziomie, co stanowi wyraźny kontrast w stosunku do światowego spadku liczby monitorowanych gatunków o 73% od 1970 r., jak wynika z raportu.
W ramach oceny sprawdza się, jak obiekty wpisane na listę UNESCO reagują na rosnącą presję. Pomimo rosnącego obciążenia środowiska wynikającego z działalności człowieka, w tym zmiany klimatu, wiele z tych obiektów w dalszym ciągu wykazuje odporność.
„Konwencja światowego dziedzictwa wyróżnia się tym, że łączy ochronę dziedzictwa kulturowego i naturalnego w ramach jednego międzynarodowego instrumentu, zapewniając najwyższy poziom światowego uznania i wspierając współpracę naukową na rzecz ochrony tych wyjątkowych miejsc i zarządzania nimi” – czytamy w raporcie.
Dodała, że niektóre obszary obiektów znajdujących się na liście UNESCO są tak wyjątkowe, że można je rozpoznać poprzez więcej niż jedno oznaczenie UNESCO.
Niektóre obszary obiektów znajdujących się na liście UNESCO są tak wyjątkowe, że można je rozpoznać na podstawie więcej niż jednego oznaczenia UNESCO. — zrzut ekranu z raportu UNESCO
Kontynuowano: „Zamiast powielać eorty, te nakładające się oznaczenia odzwierciedlają uzupełniające się role, umożliwiając wspólne rozpoznawanie i zarządzanie wieloma wymiarami relacji człowiek–natura”.
„Miejsca światowego dziedzictwa kulturowego podkreślają rozwój społeczeństw ludzkich w ścisłej reakcji na ich naturalne otoczenie. Miasta, infrastrukturę i krajobrazy ukształtowały pustynie, rzeki, ukształtowanie terenu, klimat i zasoby naturalne” – czytamy w raporcie.
„Od adaptacyjnych systemów wodnych i architektury reagującej na klimat po kanały i krajobrazy przemysłowe zasilane naturą – warunki środowiskowe wpływają na kreatywność człowieka” – czytamy w raporcie.
Dodano obiekty wpisane na listę UNESCO, które przekładają ambicje globalnej polityki na konkretne działania ukierunkowane na konkretny obszar.
W raporcie stwierdzono, że umiejscowione na styku klimatów, różnorodności biologicznej, kultury i rozwoju: „Ośrodki te zapewniają platformy umożliwiające integrację polityk na poziomie lokalnym, krajowym i międzynarodowym, przynosząc wymierne korzyści, pełniąc funkcję platform operacyjnych wspierających kraje w negocjowaniu kompromisów i jednoczesnej realizacji wielu międzynarodowych zobowiązań, a także systemy referencyjne umożliwiające śledzenie postępów w realizacji celów globalnych”.
